Computer upgraden

Het mooie van een pc is dat u uw machine eens in de zoveel tijd kunt updaten. Te weinig ruimte voor uw data? Vervang uw oude harde schijf of plaats er een bij. Werken games niet optimaal? Vervang de grafische kaart. Wordt uw computer sloom? Vervang de processor en plaats wat extra geheugen. We laten u zien hoe u te werk gaat!

Wat wel en niet vervangen?

Uw computer is zo ontworpen dat u relatief eenvoudig hardware kunt vervangen. Ten minste, dat geldt voor bepaalde standaardonderdelen. Een extra harde schijf inbouwen of een oude vervangen is vrij eenvoudig en vereist weinig technische kennis. Hetzelfde geldt voor het vervangen van de grafische kaart. Geheugen vervangen of bijplaatsen is iets complexer, vooral omdat u alleen bepaalde geheugenmodules van een bepaald type kunt gebruiken (afhankelijk van het type moederbord). Hetzelfde geldt voor het vervangen van de processor. Voordat u gaat upgraden, is het belangrijk om te controleren met welke componenten uw moederbord compatibel is. Dit staat in het boekje van uw moederbord, maar u kunt beter op de web­site van de moederbordfabrikant kijken. Wat betreft het type processor, het soort en de hoeveelheid geheugen bent u dus afhankelijk van uw moederbord. Wilt u producten kopen die niet worden ondersteund door uw moederbord, dan kunt u eventueel overwegen het moederbord te vervangen. Houd dan wel rekening met een ingrijpende operatie.

Geheugen

Geheugenmodules passen maar op één manier, wat te herkennen is aan een opening tussen de pinnetjes. Zet de plastic klemmetjes aan weerszijden op en druk de nieuwe modules vervolgens met beleid in de sleuf tot u een duidelijke ‘klik’ hoort. De klemmetjes zitten dan vast.

Harde schijven

Moderne computers gebruiken SATA-schijven, te herkennen aan een slanke (en meestal rode) dunne kabel. Deze zijn heel eenvoudig te vervangen: u hoeft alleen de SATA- en voedingskabel aan te sluiten, waarna de schijf vervolgens automatisch herkend wordt. Bij oude IDE-schijven, te herkennen aan een platte maar zeer brede kabel, is dat iets ingewikkelder omdat via dipswitches aangegeven moet worden wat de eerste (master) en tweede (slave) harde schijf is. IDE-schijven zijn beschikbaar tot en met 500 GB. Wanneer u een schijf wilt vervangen door een nieuwe, kunt u simpelweg de manier van aansluiten afkijken (en toepassen op de nieuwe schijf). Let er vooraf op welke kabel waar zit en let in het geval van een IDE-schijf op de positie van de dipswitches. De meeste moederborden ondersteunen standaard vier SATA-schijven en er zijn meestal ook meerdere SATA-kabels meegeleverd voor toekomstig gebruik. Is dat niet zo, dan zult u deze apart moeten kopen, aangezien ze meestal niet worden meegeleverd bij een harde schijf. De montage van een schijf verschilt per systeemkast. De klassieke methode is het ‘ophangen’ van een harde schijf in een rek bovenin, met behulp van vier schroeven. Moderne kasten beschikken over zogenoemde ‘bays’, waar een harde schijf ingeschoven (en vastgeklikt) kan worden. U hoeft dan alleen een ‘rails’ aan de zijkanten te monteren. U kunt de harde schijf er vervolgens ook heel eenvoudig weer uithalen.

Harde schijven: data overzetten

Als u een harde schijf wilt vervangen (en niet extra bijplaatsen), dan is het zaak om eerst alle gegevens te kopiëren. De meest eenvoudige methode om dit te doen is door de nieuwe harde schijf extern aan te sluiten op de pc. Dat kan door hem bijvoorbeeld tijdelijk in een externe behuizing te plaatsen en deze aan te sluiten via usb 2.0 of eSATA. Een andere handige oplossing is een product als de Scythe Kama Connect of de Sharkoon Quickport: u klikt de kale harde schijf daar in zonder dat u verder iets hoeft aan te sluiten. Een derde methode is het tijdelijk aansluiten van de harde schijf op een interne voedings- en SATA-kabel van de pc. Zorg in dat geval wel voor dat hij stabiel staat en niet kan vallen. Vervolgens kopieert u alle data van de oude schijf naar de nieuwe. Afhankelijk van de grootte en het communicatie protocol (SATA, eSATA, usb 2.0) zal dit een aantal uren in beslag nemen. Als alle data overgezet is, kunt u de oude harde schijf door de nieuwe vervangen. Alle data staat er dan al op en het lijkt alsof er niets veranderd is - maar u hebt wel veel meer opslagcapaciteit tot uw beschikking!

Processor

Om de processor te kunnen vervangen, moet u eerst de koeler demonteren. Afhankelijk van het type koeler kan dit via een kliksysteem of met behulp van een schroevendraaier. Koppel ook de stroomdraad los. Haal de oude processor uit zijn voet via een hefboompje op het moederbord. Let bij het monteren van de nieuwe processor op de structuur van de contacten (op de chip en op het moederbord), zodat u weet wat boven en onder is. U zet hem vast via hetzelfde hefboompje. Wanneer u de oude koeler blijft gebruiken kunt u het beste eerst koelpasta op de processor aanbrengen. Wanneer u een nieuwe koeler gebruikt hoeft dat meestal niet, omdat deze vaak al van een laagje koelpasta voorzien is.

Grafische kaart

Een grafische kaart vervangen is zeer eenvoudig. Omdat u met elektronica werkt, is het wel zaak om secuur te werk te gaan (bij voorkeur geaard met behulp van een antistatische band). De grafische kaart is makkelijk te herkennen in een computerkast, omdat het de grootste kaart is die er is. Hij is direct onder de processor gemonteerd, boven andere eventuele uitbreidingskaarten (PCI). Controleer of de nieuwe kaart even groot is als de oude. Als hij groter is, dan neemt hij mogelijk twee plaatsen in beslag waardoor het bovenste PCI-slot niet meer te gebruiken is. Dat is vaak het geval als het over een high-end (dus zeer zware) grafische kaart gaat. De meeste grafische kaarten nemen slechts één slot in beslag.
Om te beginnen schroeft u de schroef aan de linkerkant van de kaart los, waarmee hij in de systeemkast gemonteerd is. Koppel vervolgens eventuele stekkers los (de eerder genoemde zware grafische kaarten gebruiken soms een tweetal zespins PEG-voedingsconnectors om in extra stroom te voorzien). Trek de grafische kaart voorzichtig los door, eventueel door hem zachtjes horizonaal wat heen en weer te bewegen. Haal de nieuwe kaart uit de antistatische verpakking en schuif hem in het lege PCI Express-slot, opnieuw door eventueel zachtjes heen en weer te bewegen. Controleer of de kaart helemaal recht zit en schroef hem vervolgens vast in de systeemkast. Sluit de monitor(en) aan, zet de kast rechtop en start vervolgens pc. De kaart wordt als het goed is automatisch gedetecteerd.

Grafische kaart: drivers

Wanneer uw nieuwe grafische kaart van een ander hoofdmerk is dan uw oude ­(NVIDIA, ATI, Intel), dan is het raadzaam om vooraf de drivers te verwijderen. Windows zou normaal gesproken geen problemen moeten ondervinden met een nieuwe grafische kaart, maar u zou de eerste niet zijn als dat wel het geval is. Na het installeren van de nieuwe grafische kaart zal hij automatisch worden herkend. Het kan wel zijn dat de monitor op een verkeerde resolutie staat ingesteld. Het is belangrijk om na de installatie het stuurprogramma (driver) van de nieuwe grafische kaart te installeren. Download bij voorkeur de allernieuwste versie van het internet (via de merk van uw grafische kaart of rechtstreeks vanaf NVIDIA of ATI. Drivers worden zeer regelmatig geüpdatet, dus de kans dat de stuurprogramma’s op de meegeleverde cd nog actueel zijn is vrij klein. Gebruik niet de standaard Windows-drivers (ook al lijkt de kaart wel goed te functioneren), want die halen nooit het maximale uit uw nieuwe grafische kaart.