06 Malware

Als u pech hebt is uw pc geïnfecteerd geraakt en is malware de oorzaak van het onverklaarbare internetverkeer. Nadat u het logboek van uw firewall hebt nagekeken, kunt u controleren of er poorten geopend zijn op uw pc. Zo kunt u
nagaan of malware (zoals een trojan of bot) een poort heeft opengezet voor de maker. Een goede test vormt het Engelstalige ShieldsUp, via www.grc.com. Deze test toont gesloten poorten als Closed, geopende als Open en onzichtbaar gemaakte poorten als Stealth.

07 Pop-upvensters met reclame

Zodra u verbinding hebt met internet verschijnt er een venster met reclame. Soms gebeurt dit bij het starten van uw browser, maar dat hoeft niet.
Dit heeft naar alle waarschijnlijkheid te maken met door reclame gesponsorde programma’s of invoegtoepassingen. Als de reclame verschijnt bij het starten van uw browser, is daar een gesponsorde uitbreiding aan toegevoegd. Dat kan bijvoorbeeld een speciale werkbalk zijn. Verschijnt de reclame ook zonder browser, dan gaat het meestal om software die per ongeluk of bewust is geïnstalleerd en die kan worden gevonden in het systeemvak. Het kan daarbij gaan om ad- of spyware. Door reclame gesponsorde software verbruikt bandbreedte en systeembronnen. Het kan ook slecht geprogrammeerde software zijn die uw pc instabiel maakt. Kwaadwillende programma’s die reclame vertonen kunnen bovendien spionagefuncties bevatten.
Voor de meeste door reclame gesponsorde programma’s bestaan prima gratis alternatieven zónder reclame. Controleer de lijst met geïnstalleerde programma’s. Werkbalken voor Internet Explorer ziet u daar niet tussen staan, die zijn geïnstalleerd als invoegtoepassing. U kunt ze verwijderen vanuit Internet Explorer via Extra / Invoegtoepassingen beheren. Schadelijke software die zich in Internet Explorer heeft genesteld, bijvoorbeeld als Browser Helper Object (BHO), spoort u op met HijackThis (zie tabel). In dit
Engelstalige programma kiest u Do a system scan and save a logfile. Het logbestand verschijnt in Kladblok. Omdat de inhoud alleen voor experts te begrijpen is, kunt u die het beste kopiëren en vervolgens in een invoervak op een hiervoor ingerichte website plakken. Een voorbeeld is het forum van de website www.hijackthis.nl. Op de website wordt uw logbestand dan doorgespit.

08 Geratel én knipperende lampjes

Het statuslampje van de harde schijf knippert of brandt bijna continu om aan te geven dat de harde schijf aan het werk is. Maar u bent helemaal niet bezig op de pc.
De oorzaak ligt waarschijnlijk bij scan- en indexeerprogramma’s. Dergelijke programma’s doorzoeken alle bestanden op de harde schijf, steeds opnieuw. Indexeerprogramma’s doen dat doorgaans nadat gedurende een bepaalde tijd geen activiteit is waargenomen op de pc. Scanprogramma’s hanteren meestal een bepaald schema met vaste tijden, bijvoorbeeld dagelijks om 12 uur. Voorbeelden van scanprogramma’s die volgens een bepaald schema actief worden, zijn de virusscanner, antispywareprogramma’s zoals het in Vista ingebouwde Windows Defender en de meeste andere programma’s tegen malware. Voorbeelden van indexeerprogramma’s die de harde schijf doorzoeken zijn die voor de zoekfunctie van Vista, lokale zoekprogramma’s zoals Google Desktop, muziekprogramma’s zoals iTunes en fotobeheerprogramma’s zoals Picasa.
Deze programma’s verstoppen zichzelf niet, maar tonen een pictogram in het systeemvak (rechts in de taakbalk, naast de klok). Controleer welke programma’s hier zichtbaar zijn. Open deze programma’s en controleer of er een geplande scan is ingesteld. In XP controleert u bovendien de taakplanner via Configuratiescherm / Geplande taken. Onder Vista kan dat ook (Bureau-accessoires / Systeemwerkset / Taakplanner). U ziet dan echter ook allerlei door het systeem geplande taken die u beter niet kunt uitschakelen. Meer overzicht krijgt u als u in het linkerdeelvenster de Bibliotheek voor Taakplanner uitvouwt. De scans van beveiligingssoftware kunt u beter niet uitschakelen.

Een ratelende harde schijf wordt doorgaans veroorzaakt door scan- en indexeerprogramma’s. Windows Vista voert bovendien wekelijks een defragmentatie van de harde schijf uit.

09 Onschadelijk?

De scan- en indexeerprogramma’s zijn eigenlijk onschadelijk. Alleen als de pc slecht wordt gekoeld kan de harde schijf bij intensieve lees- en schrijfbewerkingen te warm worden. De temperatuur kunt u controleren met het programma HW Monitor (zie tabel). Al naargelang het type mag de schijf nooit warmer worden dan 50 of 60 graden Celsius.
Neem het zekere voor het onzekere en schakel het automatisch starten van indexeerprogramma’s uit. Bijna alle indexeerprogramma’s hebben nuttige functies, zoals het automatisch toevoegen van nieuwe nummers aan uw muziekbibliotheek. Als u hier echter geen behoefte aan hebt, kunt u het automatisch starten van een programma het beste verhinderen. Kies Start / Uitvoeren en voer de opdracht Msconfig.exe in. Deactiveer op de tabbladen Opstarten en Services alle overbodige items. Markeer op het tabblad Services eerst het selectievakje Alle Microsoft-services verbergen, om te voorkomen dat u systeemonderdelen uitschakelt.
Een virus is zelden de oorzaak van het probleem, maar helemaal uit te sluiten is het niet. Sommige virussen doorzoeken ook de computer, op zoek naar e-mailadressen en wachtwoorden. Ook bestaat er malware die alle gebruikersbestanden op de harde schijf versleutelt en in elke map een nieuw tekstbestand maakt. In dit bestand staat een losgeldeis. Dergelijke malware is echter zeldzaam. U spoort allerlei soorten malware op met virusscanners en andere beveiligingssoftware. Daarmee kunt u het ook meteen verwijderen.

10 Stortvloed van pop-upvensters

U surft op internet en er verschijnt een vervelend reclamevenster. U sluit het zoals gebruikelijk, maar er verschijnt meteen een nieuw venster of een hele reeks vensters met nog meer reclame. In een oogwenk hebt u tientallen pop-upvensters met reclame op uw scherm.
U bent namelijk terechtgekomen in een dubieuze hoek van internet en de website opent voor elk gesloten reclamevenster via Javascript of ActiveX nieuwe pop-upvensters. Verder gebruikt u waarschijnlijk een oudere browser zonder ingebouwde pop-upblokkering of u hebt deze uitgeschakeld. Er bestaat waarschijnlijk geen gevaar voor uw computer – zo lang u niet klikt op een reclameboodschap en daardoor terechtkomt op nog riskantere websites. Echt in de problemen raakt u met surfen niet zomaar.
Windows (sinds XP) plaatst verschillende vensters van hetzelfde programma niet meer naast elkaar in de taakbalk, maar groepeert ze. U kunt alle browservensters tegelijk sluiten door in de taakbalk met de rechtermuisknop op de groep te klikken en Groep sluiten te kiezen in het snelmenu. Als de vensters bij u niet worden gegroepeerd, wijzigt u deze instelling via de opdracht Eigenschappen in het snelmenu van de taakbalk.
Om te voorkomen dat het voorval zich herhaalt, gebruikt u een moderne browser met ingebouwde pop-upblokkering, zoals Firefox 3.5, Internet Explorer 8, Google Chrome of Opera 9 (zie tabel).

Pop-ups verwijderen: kies in het snelmenu van de taakbalk de opdracht Groep sluiten.

Tabel: Gratis beveiligingsprogramma's