Het was begin 2008, één dag voor de CES, de grootste consumentenelektronicabeurs ter wereld, van start zou gaan. Zowel het Blu-ray- als HD DVD-kamp zou aanwezig zijn met een grote stand. Totdat Warner Brothers, een zeer grote filmstudio die HD DVD actief steunde, aankondigde geheel over te stappen op Blu-ray. Dit leidde tot een kettingreactie waardoor grote winkelketens zoals Wal-Mart besloten ook te stoppen met HD DVD. Op 19 februari kondigde Toshiba, leider van het HD DVD-kamp, officieel het einde aan van het HD DVD-tijdperk. Tot die tijd waren er wereldwijd 1,3 miljoen HD DVD-spelers verkocht, met name in Amerika en Japan. In Europa gingen er slechts 300.000 exemplaren over de toonbank.

En nu?

De dvd heeft nu een opvolger: Blu-ray. Maar is dat reden genoeg om naar de winkel te rennen? Nee, nog niet. Het grote verschil tussen Blu-ray en dvd is dat de eerste specifiek ontworpen is om films in het HDTV-formaat te bevatten. Vanwege de veel hogere resolutie van HDTV-films biedt een dvd (4,7 GB) niet genoeg capaciteit. Een Blu-ray-schijf bevat ruim vijf tot tien keer zoveel ruimte (maximaal 50 GB).

Maar een Blu-ray-speler kopen heeft pas zin als u ook een HDTV hebt. Momenteel is dat het geval bij ongeveer 20 procent van de Nederlandse huishoudens, dus van een doorbraak is nog geen sprake. Bovendien is de hoofdreden voor consumenten om een HDTV aan te schaffen niet zozeer de mogelijkheid om HD-content af te spelen, maar om een groot en plat scherm in huis te halen. Moderne dvd-spelers met een HDMI-aansluiting ­ondersteunen vaak ‘upscaling’, waarbij de resolutie van een gewone dvd-film met behulp van ­interpolatie wordt omgezet naar HD (720p of 1080i). Dat is ­natuurlijk niet zo mooi als een echte HDTV-film, maar wel een goedkope tussenoplossing.


De Lite-On DH-4O1S Blu-ray pc-speler heeft een adviesprijs van 149 euro, maar duikt in internetshops al op voor circa 100 euro.

Aanbod

HDTV-films zijn nog lang niet zo goed verkrijgbaar als dvd-films en het prijskaartje is een stuk hoger. Bovendien werken de kabelmaatschappijen en Nederlandse tv-zenders niet echt mee. Er is nog nauwelijks sprake van HD-content en voor specifieke kanalen die dat wel bieden betaalt u zich blauw. Over het algemeen wordt aangenomen dat de beschikbaarheid van HD-content de verkoop van HD-films en -spelers zal stimuleren. Het kwaliteitsverschil is immers best groot, dus de kans is aanwezig dat u dan na een tijdje niet meer tevreden bent met de standaard tv-resolutie (720 x 576 pixels, oftewel 0,4 megapixels).

Wie wel goed inspelen op HDTV zijn consolemakers Microsoft (Xbox 360) en Sony (PlayStation 3). Beide consoles ondersteunen HD-resoluties en zijn dus ideaal in combinatie met een HDTV. De PlayStation 3 is standaard uitgerust met een Blu-ray-speler, die ook ­geschikt is om HDTV-films mee af te spelen. De Xbox 360 heeft standaard een dvd-speler aan boord en Microsoft biedt optioneel een externe HD DVD-speler (waarvan de productie overigens is gestopt). Waarschijnlijk gaat men vroeg of laat ook over op Blu-ray, al ontkent Microsoft dat momenteel nog in alle toonaarden.

Pc’s met Blu-ray-spelers/branders zijn al verkrijgbaar vanaf 800 euro.

Blu-ray 2.0
Terwijl de standaard nog niet eens is doorgebroken, wordt er al hard gewerkt aan uitbreidingen. Al jaren geleden werden prototype Blu-ray-schijfjes met 100 GB gedemonstreerd, bestaande uit vier lagen van 25 GB. In augustus 2006 meldde TDK, nu onderdeel van Imation, dat men er in geslaagd was om zes lagen van 33 GB te gebruiken, resulterend in een schijf van 200 GB. De grote Chinese fabrikant Ritek onthulde begin 2007 dat men een methode had ontwikkelt om tien lagen van 25 GB te gebruiken, met maar liefst 250 GB als resultaat. Maar het probleem van het gebruik van meerdere lagen is dat ze niet terugwaarts compatibel zijn. Bestaande Blu-ray-apparatuur is ontworpen voor twee lagen en kan dus niet overweg met toekomstige uitbreidingen. Fabrikant Hitachi claimt een methode te hebben gevonden om vier lagen te gebruiken in combinatie met bestaande spelers. Het enige dat nodig zou zijn is een firmware-update. Het zal waarschijnlijk nog jaren duren voordat media met meer dan twee lagen op de markt komt, want vanuit de filmindustrie is daar momenteel amper behoefte aan.

Prijsfluctuaties

Kort na het einde van HD DVD stegen de prijzen van Blu-ray-spelers tijdelijk. Er was een grote concurrent weggevallen, dus was er minder noodzaak om met prijzen te stunten. Tegelijkertijd stortte de HD DVD-markt compleet in. In Amerika werden spelers gedumpt voor minder dan 100 dollar, meestal ook nog met een bundel films. Dat lijkt wellicht spotgoedkoop, maar de houdbaarheid is zeer beperkt (zie verder).

Momenteel zijn de prijzen van Blu-ray-producten weer aan het dalen, mede omdat meer fabrikanten langzaam overgaan op massaproductie. Het risico van het falen van Blu-ray is immers een stuk kleiner geworden. De Blu-ray Disc Association heeft in de eerste helft van dit jaar beduidend meer licenties verkocht, met name aan Chinese fabrikanten, waardoor er steeds meer Blu-ray-producten op de markt komen. Voor 2008 ligt de schatting op 5,3 miljoen producten, voor 2009 loopt dat op tot 11 miljoen.

Momenteel zijn de prijzen van Blu-ray-producten weer aan het dalen.

Prijskaartjes

De prijzen van Blu-ray-producten beginnen zo langzamerhand een betaalbaar stadium te bereiken. Anderhalf jaar geleden lagen de prijzen voor tv-spelers en pc-branders nog ruim boven de duizend euro, tegenwoordig kunt u al een heuse Blu-ray-speler in uw pc stoppen vanaf 100 euro (straatprijs). Branders schommelen tussen de 200 en 500 euro, afhankelijk van het merk, busuitvoering (IDE of SATA) en snelheid (2x of 4x). Spelers voor de tv beginnen rond de 300 euro, maar dat zijn dan wel de meest simpele uitvoeringen zonder veel poespas (bijvoorbeeld geen DTS-HD of Dolby True HD).

Blu-ray-spelers, en in iets mindere mate Blu-ray-branders, duiken ook steeds vaker op in pc-systemen van de grote merken. In high-end notebooks, vanaf circa 1100 euro, zien we ook steeds vaker Blu-ray-spelers verschijnen. Let er wel op dat het systeem of de grafische kaart beschikt over een HDMI-aansluiting en HDCP-ondersteuning.

De schijfjes zelf zijn nog relatief duur. Een gemiddelde Blu-ray-film kost ongeveer 30 euro, wat beduidend meer is dan dezelfde film op dvd. Daar komt nog eens bij dat Blu-ray-films zelden in de aanbieding zijn of in de voordeelbak liggen. Eenmalig beschrijfbare schijfjes (BD-R) haalt u in huis voor rond de 10 euro en voor de herschrijfbare variant (BD-RE) moet u zo’n 15 euro rekenen.


Eenmalig beschrijfbare schijfjes (BD-R) haalt u in huis voor rond de 10 euro en voor de herschrijfbare variant (BD-RE) moet u zo’n 15 euro rekenen.

HD DVD’s in de prullenbak?

Zijn HD DVD-producten inmiddels helemaal waardeloos geworden? Ja en nee. Het is in ieder geval niet aan te raden om nu nog een HD DVD- speler te kopen in de vorm van een tv-speler, notebook met HD DVD of een uitbreiding voor de Xbox 360. De standaard is officieel ‘dood’ verklaard, wat betekent dat er niets meer voor ontwikkeld wordt. Er komen geen nieuwe films meer uit en het aanbod in de winkels is al nagenoeg verdwenen. Tweedehands is er wel van alles te krijgen, vaak zelfs tegen relatief lage prijzen (de vraag is immers gering). U kunt natuurlijk nog jaren genieten van apparatuur en films die tot nu toe zijn uitgebracht, maar eens houdt het op en zult u over moeten op Blu-ray (als u tenminste nieuwe content wilt).

Het is natuurlijk zonde dat uw collectie HD DVD-films niet meer af te spelen is op Blu-ray-apparatuur. Een interessante oplossing zou een ‘combo’-speler zijn, die zowel met Blu-ray als HD DVD overweg kan. Onder andere LG en Samsung hebben dergelijke spelers uitgebracht, maar die zijn in Nederland nooit op de markt gekomen. Beide fabrikanten hebben ondertussen aangegeven de productie van de combo-spelers te staken.

Kortom, HD DVD’s zijn momenteel een goedkope manier om (tweedehands) aan HD-content te komen, maar de houdbaarheid is beperkt.

Toshiba’s HD DVD-standaard is officieel ‘dood’ verklaard.

Samsung en LG hebben korte tijd zogenoemde combo-spelers uitgebracht, die zowel overweg konden met Blu-ray als HD DVD. De productie van deze modellen is inmiddels gestaakt.

Bedreiging voor Blu-ray?

Blu-ray heeft de strijd gewonnen, maar toch is er nog geen sprake van een doorbraak. Cijfers tonen aan dat er na het einde van HD DVD slechts mondjesmaat meer Blu-ray-apparatuur en -content is verkocht. De relatief hoge prijs speelt een rol, evenals het beperkte marktaandeel van HDTV’s, maar er is een nog een andere vijand uit onverwachte hoek. Content wordt steeds meer digitaal verspreid. Dat geldt voor muziek en games, maar ook steeds meer voor films. Deze methode is goedkoop (geen distributie- en reproductiekosten) en zeer snel (direct en 24 uur per dag beschikbaar). Nu 90 procent van Nederland gebruik maakt van breedband, is het binnenhalen van een complete film, al dan niet in HD, geen serieus probleem meer.

Tegelijkertijd wordt streaming media, oftewel het realtime afspelen van een film via internet, steeds volwassener. Voor HD-films zijn dan wel pittige breedbandverbindingen nodig, maar geavanceerde beeldcompressie lost dat probleem grotendeels op. Met behulp van mpeg4-compressie neemt een Full HD (1080p) film van ruim 1,5 uur ongeveer 8 tot 10 GB in beslag.

In nieuwsgroepen is er al een groot aanbod van HD-films te vinden. Geripte HD DVD- en Blu-ray-films worden veelal in het universele Matroska-formaat (MKV) aangeboden, dat met veel alternatieve spelers (zoals GOM Player) is af te spelen. Wie een pc of externe harde schijf met HDMI-uitgang heeft aangesloten op een HDTV, kan op die manier dus al eenvoudig van HD-content genieten. Zowel legale als semi-illegale distributie via internet is dus serieuze concurrentie, te meer omdat Blu-ray-hardware en -media overbodig zijn.

Streaming HD-video via internet (720p) gebruikt zware compressie.

Conclusie

Blu-ray heeft de eerste grote slag gewonnen, maar de strijd is nog niet definitief beslist. Weliswaar is Blu-ray nu de gedoodverfde opvolger van de dvd, maar van een doorbraak is nog geen sprake. De prijzen van apparatuur en media zijn nog relatief hoog, de vraag groeit langzaam en ook internet is een serieuze bedreiging voor het blauwe laser-medium.

Blu-ray-spelers duiken steeds vaker op in de wat duurdere notebooks.