Het register is een eenvoudige, platte database. Het bestaat uit acht bestanden die samen meestal 20 tot 50 MB groot zijn. Programma’s kunnen acties in zo’n database vrijwel direct uitvoeren: het proces is te vergelijken met het vinden van waarden in een Excel-sheet op basis van hun coördinaten. Omdat het register in het geheugen geladen is, kunnen zoek-, lees- en schrijfacties in fracties van milliseconden worden uitgevoerd. We vroegen ons af of dit proces sneller verloopt wanneer het register kleiner wordt, en of dit inderdaad resulteert in een prestatieverbetering zoals makers van registercleaners suggereren.

Prestatieverbetering

Allereerst hebben we de opstarttijd van de pc en de laadtijden van enkele programma’s gemeten om te zien of deze naderhand meetbaar korter zouden zijn. Vervolgens hebben we een zestal willekeurige registercleaners geïnstalleerd en met elk ervan een volledige scan uitgevoerd. De resultaten varieerden van 87 tot 434 gevonden overbodige items.

We besloten een schoonmaak uit te voeren met het programma dat de meest overbodige items vond. De back-up die dit opleverde bleek een registerbestand te zijn van 52 kB. Dat is op een register van 26 MB al niet veel, maar toen we het bestand hadden teruggebracht tot de sleutels en waarden die werkelijk verwijderd waren, hielden we hier 22 kB van over. Het zal niemand verbazen dat deze reductie in de registeromvang van nog geen promille geen enkele meetbare prestatieverbetering opleverde.

De 434 verwijderde items blijken samen een omvang van 22 kB te hebben.

Om te zien of een grotere vermindering van de registeromvang wél meetbaar was in de prestaties, besloten we een tweede test te doen. Door alle sleutels en waarden die het programma SpywareBlaster op verschillende plaatsen in het register zet te verwijderen, wisten we de omvang ervan met ruim 500 kB (2%) te reduceren. Althans, dat dachten we. Maar tot onze verbazing was geen van de registerbestanden hierna ook maar één kilobyte kleiner geworden. Er was tevens geen enkele verandering in de systeemprestaties te meten, en ook na opnieuw opstarten van de pc bleven de registerbestanden hardnekkig hun eerdere grootte behouden. Eén ervan was zelfs iets groter geworden.

De oorzaak hiervan bleek te liggen in het feit dat sleutels en waarden uit het register verwijderd worden door ze te overschrijven met nullen. Er is dus eerder sprake van gegevensvervanging dan van gegevensverwijdering. Dit wordt zo gedaan omdat het de snelste methode is als het om databases gaat. Het is te vergelijken met de eerder genoemde Excel-sheet: data in een aantal cellen overschrijven gaat veel sneller dan het verplaatsen van alle overige gegevens om die cellen op te vullen.

Door de voortdurende schrijf- en leesacties ontstaan er langzamerhand steeds meer van deze loze ruimtes in het register, waardoor dit geleidelijk in omvang toeneemt. Dit wordt soms registerfragmentatie genoemd, al zou registerinflatie ons inziens een betere term zijn. Er bestaan programma’s om deze ruimtes te verwijderen en sommige registercleaners bieden die mogelijkheid eveneens, maar gezien de naam ‘registerfragmentatie’ besloten we eerst te kijken of een gewone defragmentatie hier resultaat zou hebben. Dat bleek inderdaad het geval: hierna zagen we dat het registerbestand NTUSER.DAT met exact de verwijderde ruim 500 kB was afgenomen.

Defragmenteren maakt registerbestanden werkelijk kleiner.

Er was nu ook een prestatieverbetering meetbaar, zij het geen prestatieverbetering om over naar huis te schrijven: de opstarttijd was verminderd van 1:31 minuut tot 1:29 (2 seconden). Om dit überhaupt te kunnen meten, moesten we eerst nagenoeg alle opstartitems uitschakelen om de normale, lichte variatie in opstarttijd te elimineren. Door deze variatie zal een dergelijke minieme verkorting van die tijd normaal gesproken volkomen onopgemerkt blijven. In de overige systeemprestaties was verder geen enkele verbetering te meten noch te bemerken.

Wanneer we over een langere periode bekijken wat deze cleaners nu eigenlijk aan overbodige items vinden, blijkt het meestal om volkomen onschuldige gegevens te gaan, die evenveel invloed op de systeemprestaties hebben als een tekstdocument dat op uw bureaublad staat. Vaak gaat het ook om zaken die na verwijdering bij een volgende scan gewoon weer terug zullen zijn. Helaas worden er (voornamelijk bij eerste scans) soms ook items gevonden die bij verwijdering ongewenste resultaten kunnen opleveren.


Ondanks de classificatie Hoge prioriteit gaat het hier om volkomen onschadelijke, loze verwijzingen.
Uit het voorgaande kunnen we concluderen dat opschonen van het register geen enkele zin heeft om de systeemprestaties te verhogen. Bijna alle cleaners verwijderen slechts een marginale en vrij willekeurige hoeveelheid items die grotendeels onschuldig zijn, en halen bovendien de loze ruimte die hierdoor ontstaat niet weg. Daardoor verandert er niets aan de omvang van het register en is het eenvoudigweg onmogelijk dat er hierdoor wat voor prestatieverbetering dan ook plaatsvindt. Sommige cleaners bieden de mogelijkheid lege ruimte uit het register te verwijderen, maar een normale defragmentatie blijkt dat ook te doen.

Systeeminstabiliteit

Systeeminstabiliteit kan veel oorzaken hebben en is vaak hardwaregerelateerd: een oververhitte processor, defect geheugen, een harde schijf die op zijn eind loopt, etc. Ze kan ook softwaregerelateerd zijn: corrupte drivers, dll’s of systeembestanden zijn daar voorbeelden van. In al deze gevallen is een registercleaner nutteloos.

Soms kan het register zelf ook corrupt raken, of er kunnen foutieve gegevens in terechtkomen die problemen veroorzaken. Deze kunnen uiteenlopen van moeilijkheden bij het installeren of deïnstalleren van programma’s tot onvoorspelbaar gedrag van de pc. In een enkel geval kunnen registercleaners dergelijke problemen verhelpen, maar meestal zijn ze ook hierbij nutteloos en zal er naar een andere oplossing gezocht moeten zoals Systeemherstel, of een specifiek registerbestand of VBScript.

Gezien de vele mogelijke oorzaken van systeeminstabiliteit is het gebruik van een registercleaner niet zinvol bij een dergelijk probleem met onbekende oorzaak. En wanneer we kijken naar de gegevens die deze programma’s in het register opsporen, is het uiterst onaannemelijk dat verwijdering daarvan systeeminstabiliteit kan voorkomen.

Ironisch genoeg lijken registercleaners vaker systeeminstabiliteit te veroorzaken dan dat ze deze opheffen of voorkomen, als ze dat al ooit doen. Op computerforums zijn talloze meldingen te vinden over problemen die optraden nadat er met deze programma’s verkeerde gegevens werden verwijderd. Deze problemen blijken in sommige gevallen zo ernstig dat een herinstallatie van Windows en alle overige programma’s de enige oplossing is.

Nooit gebruiken?

Het is heel goed mogelijk uw pc in prima conditie te houden zonder ooit een registercleaner te gebruiken. Bovendien is de kans aanwezig dat u met een dergelijk programma meer kwaad dan goed doet. Eens in de maand defragmenteren lijkt ons beter: al uw bestanden, dus ook de registerbestanden, zullen daarbij geoptimaliseerd worden. En dat is wel degelijk te merken in de prestaties van de pc. In het enkele geval dat een programma problemen oplevert bij installatie of deïnstallatie, valt een registerschoonmaak met een veilig gebleken programma als CCleaner te overwegen.

Tot slot

We vroegen acht makers van deze producten om een reactie op het bovenstaande. Slechts twee van hen gaven hieraan gehoor. Hun argumenten waren echter weinig overtuigend en één van hen ging zelfs zover toe te geven dat we naar zijn mening voor 80% gelijk hadden. Op een reactie van de overige zes softwaremakers wachten we nog…