Streaming-audio wordt ook wel internetradio genoemd. Dit komt omdat het distributiemodel redelijk overeenkomt met conventionele etherradio. Een online radiozender stuurt een geluidsstroom naar een centrale streaming-server (de ‘zendmast’). Afspeelsoftware (de ‘radio’) wordt via een link op een website, audio-bibliotheek of een andere manier verbonden met de streaming-server, waarna het geluid bij u uit de speakers klinkt.

Globaal onderscheiden we twee soorten audio op internet: streaming en niet streaming. Mp3 is het beste voorbeeld van deze laatste categorie. U downloadt muziek naar uw pc waarna u de muziek op alle apparaten of software met mp3-ondersteuning kunt afspelen. Bij streaming-audio verloopt dit heel anders. Er wordt een geluidsstroom ‘uitgezonden’ naar uw pc vanaf een server op internet. De geluidsstroom is opgedeeld in kleine stukjes. De afspeelsoftware verzamelt een aantal stukjes en maakt hier een tijdelijke buffer van die groot genoeg is om het geluid zonder haperingen af te kunnen spelen. Het grote voordeel voor u is dat bij streaming-audio het geluid vrijwel direct wordt afgespeeld. Het nadeel is dat de gegevens niet worden opgeslagen. De ‘stukjes’ worden weggegooid door de afspeelsoftware nadat deze zijn afgespeeld. Ook hebt u een permanente internetverbinding nodig om het geluid te kunnen blijven horen. Hierdoor is het niet mogelijk de uitzending te bewaren op een mp3-speler. Voor de aanbieders van de streaming-audio zijn er meer voordelen. De aanbieder houdt altijd volledige controle over de aangeboden stream. Ook kan de aanbieder uw luistergedrag in de gaten houden: wie luistert wanneer en hoe vaak naar wat. Dit is marketingtechnisch zeer interessant, voor bijvoorbeeld het opstellen van gerichte reclamecampagnes.

We hebben vijf programma’s getest waarmee u streaming-audio kunt opnemen. Hierbij hebben we gelet op de gebruiksvriendelijkheid, de mogelijkheden, de prijs en beantwoorden we de vraag: is streaming-audio nog wel van deze tijd of zijn er betere alternatieven?

Formaten en toepassing

Er zijn drie typen content waarbij streaming-audio wordt toegepast: als veredelde wereldradio-ontvanger (live), on-demand (op aanvraag) van archiefmateriaal of on-demand betaalde content, bijvoorbeeld losse liedjes. Live streaming-audio wordt veel toegepast. Ieder zichzelf respecterend radiostation biedt een live-stream aan zodat u overal ter wereld kunt luisteren naar uw favoriete zender. Deze manier van audiodistributie wordt ook toegepast door amateurzenders of themakanalen. De meest gebruikte standaarden door radiostations zijn RealMedia/RealAudio en Windows Media. Deze audiostreams beluistert u met de afspeelsoftware RealPlayer (zie ook kader RealPlayer-pop-ups) of Windows Media Player. De standaarden zijn onderling niet uitwisselbaar. Themakanalen, bijvoorbeeld 24x7-muziekzenders die u niet in de ether of op de kabel terugvindt, maar wel op internet, maken vaak gebruik van andere standaarden. Shoutcast is een populaire standaard en wordt onder meer ondersteund via Winamp. Ook iTunes biedt toegang tot online radiostations.

Winamp en iTunes bieden standaard toegang tot vele thematische internet-‘radiozenders’.

Een veel gebruikte manier om naar streaming-audio te luisteren is via de webbrowser. Een goed overzicht van alle Nederlandse zenders vindt u op www.nederland.fm. Om toegang te krijgen tot archiefmateriaal van radio-uitzendingen wordt gelukkig steeds vaker een beter distributiemodel gekozen: podcasts. Hierover verderop meer. Alle streaming-audioformaten hebben één ding gemeen: opslaan is met de standaard afspeelsoftware niet mogelijk. De techniek is juist ontworpen om geluid af te spelen en niet om audio in de vorm van een bestand achter te laten bij de eindgebruiker.

Op Nederland.fm kunt u (bijna) alle Nederlandse zenders beluisteren via streaming-audio.

RealPlayer-pop-ups
De prijs van ‘gratis’ is bij de kosteloze RealPlayer-software goed zichtbaar. Na installatie van de software kunt u rekenen op pop-ups en andere irritante meldingen. Toegegeven: met enige inspanning is de afspeelsoftware tijdelijk de mond snoeren. Voor sommige streaming-audiocontent, vooral buitenlandse zenders, is RealPlayer een noodzakelijk kwaad. Gelukkig bieden veel online zenders de mogelijkheid om te kiezen tussen RealPlayer, Windows Media Player of ander streaming-formaat. Om ergernis te voorkomen kunt u Real Alternative installeren (www.codecguide.com). Dit is een gestripte onofficiële versie van RealPlayer die in veel gevallen prima werkt.

HarddiskOgg

Bij HarddiskOgg staat functionaliteit centraal. HarddiskOgg is een gratis programmaatje waarmee audio kan worden opgenomen vanaf uw geluidskaart. Installatie is niet nodig: zip-bestand uitpakken en u kunt starten. Ondersteunde standaarden zijn Monkey Audio (.ape), wav en ogg. Opslaan naar mp3 is mogelijk, maar daarvoor moet u wel zelf de losse mp3-encoder Lame downloaden naar de programmamap van HarddiskOgg. HarddiskOgg neemt op wat u hoort via de geluidsmixer van Windows (zie kader Windows-geluidsmixer). Geef een bestandsnaam op en controleer of de vu-meter uitslaat. Klik op Record en HarddiskOgg doet de rest. Een taak plannen en muziek automatisch voorzien van de juiste informatie is niet mogelijk. Het enige technische hoogstandje dat HarddiskOgg heeft, is dat het geluid genormaliseerd kan worden. De kracht van HarddiskOgg is de eenvoudige opzet. Een slimme functie van HarddiskOgg schuilt achter de knop met het schaartje. Hiermee kunt u tijdens het opnemen de geluidsbestanden alvast een splitsing aanbrengen. Stel, u luistert naar een concert en neemt dit op naar het bestand ConcertOpname.mp3. Zodra u op het schaartje klikt, maakt HarddiskOgg automatisch de bestanden ConcertOpname1.mp3, ConcertOpname2.mp3 enzovoort aan.

HarddiskOgg is no-nonsense opneemsoftware waarmee u alles wat u hoort kunt bewaren.

Windows-geluidsmixer
Met de geluidsmixer van Windows bepaalt u onder meer van welke geluidsbron uw opnamesoftware kan opnemen. De mixer is te vinden via Start / Configuratiescherm / Spraak, geluid en geluidsapparaten / Geluiden en audioapparaten / Geavanceerd. Kies in het menu Opties voor Eigenschappen / Opnemen. Hier kunt u de opnamebron kiezen. Gebruik bijvoorbeeld Lijningang als u van een extern apparaat wilt opnemen of kies voor Wave, of voor Stereo-mix of What you hear (de bewoordingen kunnen per geluidskaart verschillen). Met deze laatste twee bronnen neemt de afspeelsoftware het geluid op dat uit uw pc-luidsprekers klinkt. De meeste software heeft hier voldoende aan om opnamen te maken.

Selecteer What you hear om op te nemen wat u uit de pc-luidsprekers hoort.

Streamripper

Fervente Winamp-gebruikers weten dat deze afspeelsoftware een zeer gewaardeerd onderdeel heeft genaamd Shoutcast. Themakanalen zenden non-stop muziek uit in hoge kwaliteit. Streamripper is een kleine plug-in waarmee u eenvoudig muziek uit uw favoriete themakanalen kunt downloaden. Streamripper herkent de nummers en bewaart deze als individuele mp3’s, compleet met artiest en tracknaam. Dit gaat vaak goed maar het eindresultaat mag u niet vergelijken met een goede mp3. De muziek wordt geknipt door Streamripper, maar hierbij hebt u wel het probleem dat de aanbieder, net als op de echte radio, door het liedje heen praat of reclame over een gedeelte van een nummer speelt.

Streamripper slaat Shoutcast-muziek op als losse mp3’s.

Radiotracker

Als er al iets bestond als een mp3-stofzuiger, dan komt Radiotracker dicht in de buurt. Radiotracker doet hetzelfde als Streamripper, maar slurpt alles binnen wat er langskomt. De software heeft een grote lijst met Shoutcast-zenders. Als u op Record drukt neemt Radiotracker direct gelijktijdig op van vijf audiostreams. Radiotracker maakt van alle nummers die langskomen keurige individuele mp3’s, compleet met mp3-labels en zelfs een plaatje. Ook hier dezelfde kwalen als bij Streamripper: muziek wordt niet honderd procent correct bijgeknipt. Laat het programma een poos zijn werk doen en uw muziekcollectie groeit vanzelf! Het is niet mogelijk om een Windows Media- of RealPlayer-audiostream toe te voegen.

De betaalde versie van Radiotracker maakt het mogelijk om ook te zoeken naar muziek. Radio-tracker houdt uw wenslijst in de gaten en zodra uw ‘verzoekje’ ergens wordt gedraaid begint de software met opnemen. De gebruikersschil van Radiotracker oogt druk. Radiotracker heeft een eigen bibliotheek waarin u uw binnengehaalde muziek kunt selecteren, afspelen en kopiëren naar een draagbare speler. Het bandbreedteverbruik van Radiotracker is eenvoudig te beperken zodat de software in de achtergrond kan blijven draaien zonder dat uw internetverbinding dichtslibt. De gratis versie van Radiotracker heeft veel weg van een ongeleid projectiel: de muziek die u binnenkrijgt blijft een verrassing.

Radiotracker is een mp3-stofzuiger en verzamelt alles wat voorbij komt.

Replay Music

Het programma Replay Music werkt in de praktijk vrijwel hetzelfde als HarddiskOgg, maar heeft iets meer mogelijkheden. Replay Music neemt dus op wat u hoort via de pc-luidsprekers. De software is zwaarder, mooier om te zien, biedt een aantal handige functies, maar het grootste verschil is de prijs. Hiervoor krijgt u meer gebruiksgemak en een aantal extra functies. Replay Music neemt eveneens op via de geluidskaart en kan direct mp3’s – of wav-bestanden - wegschrijven. Het splitsen van tracks gebeurt automatisch, maar kan ook handmatig. De automatische splitsfunctie werkt wel, maar helaas inconsequent. De automatische trackindexering kunt u beter zien als een hulpje om snel verder te springen naar een later moment.

De opgenomen geluidsbestanden kunnen automatisch worden geëxporteerd naar de muziekbibliotheek van iTunes of Windows Media Player. Een ander extraatjes is de mogelijkheid om bestanden te branden als audio-cd. Replay Music kan liedjes herkennen van diverse online radio/muziekdiensten en deze gegevens gebruiken in de mp3-labels. We hebben deze optie niet goed aan de praat gekregen, de gegevens handmatig opgeven werkt het beste. Een timerfunctie is niet aanwezig, maar u kunt wel makkelijk aangeven hoelang er opgenomen mag worden.

Replay Music is overzichtelijk en exporteert naar iTunes en Windows Media Player.

WM Recorder

WM Recorder gebruikt een ‘packet-analyser’ om geluid vast te leggen. De applicatie is spartaans in de omgang, maar valt toch goed te bedienen. Functioneel is WM Recorder zeker. Na installatie houdt WM Recorder uw netwerkkaart in de gaten. Begint er een streaming audio-uitzending via RealPlayer of Windows Media Player? Dan wordt dit direct opgenomen en vastgelegd. Het is mogelijk handmatig een URL op te geven of de opname handmatig te starten. Ook kunt u een uitzending inplannen via een uitgebreid opnameschema. WM Recorder zet de streaming-inhoud niet om, maar bewaart deze in de originele vorm. Voor lokaal gebruik is extra conversie naar een ander formaat niet nodig. Als u de opgenomen inhoud wilt meenemen onderweg, moet u deze zelf omzetten naar een formaat waar uw apparatuur mee om kan gaan. De maker van de software verkoopt een programma om dit te realiseren. De bestanden worden behoorlijk ruw opgeslagen en krijgen, mits u de opname handmatig invoert, vaak een cryptische bestandsnaam. Dit is lastig als u diverse opnames maakt en de bestanden niet wist of hernoemt.

Het grote voordeel van WM Recorder is dat applicatie de geluidskaart links laat liggen en er dus geen kwaliteitsverlies optreedt. De kwaliteit van het eindresultaat wordt uiteindelijk bepaald door de aanbieder van de content. WM Recorder kan naast audio ook streaming-video opnemen en ondersteunt, op Flash Video na, vrijwel alle gangbare streaming-audio en -videoformaten.

WM Recorder gebruikt een packet-analyser om beeld en geluid te rippen.

Podcasts

Het hoge gadgetgehalte van het woord ‘podcast’ alsmede de complexiteit waarmee de techniek vaak wordt omschreven, hebben niet bijgedragen aan de doorbraak bij de grote massa. De werking van podcasts is uitermate simpel en praktisch. U neemt een abonnement op uw favoriete radioprogramma. Zodra er een nieuwe uitzending is gemaakt, wordt deze beschikbaar gesteld als podcast en komt hij als hoogwaardige mp3 automatisch op uw pc te staan. Optioneel kunt u de uitzending ook laten synchroniseren naar uw afspeelsoftware.

Het enige dat u nodig hebt is afspeelsoftware en een programma waarmee u podcasts binnenhaalt (een ‘podcast receiver’). Bij onder meer iTunes en Winamp zijn deze componenten samengevoegd in een gebruiksvriendelijke omgeving. Als u nog geen vaste afspeelsoftware gebruikt of wilt zien hoe makkelijk een podcast te beluisteren is, installeer dan iTunes. Microsoft heeft vreemd genoeg, zelfs in de laatste versie van de afspeelsoftware Windows Media Player, nog steeds geen mogelijkheden om podcasts binnen te halen. Windows Media Player-gebruikers hebben een extra programma nodig zoals Doppler of Juice.

Windows Media Player-gebruikers hebben losse podcastsoftware nodig als Doppler of Juice.

Podcasts zijn een zinvol en slim alternatief voor streaming-audio en zeker voor het opnemen hiervan. Hier moeten we wel een scheiding maken in de content. Voor het opnemen van muziek uit themakanalen, bijvoorbeeld 80’s of reggae van een shoutcast-muziekserver, is streaming-opnamesoftware als Streamripper nog steeds handig. Voor uw favoriete radioprogramma kunt u het beste zoeken naar de podcast. Als dit een buitenlandse uitzending is, begint deze zoektocht op de website van de makers van de uitzending. Ook kunt u gebruik maken van een podcastbibliotheek. De podcasts van de publieke omroepen zijn verzameld op www.radiocast.nl. Hier kunt u door het archief bladeren, uitzendingen streaming beluisteren of uzelf abonneren op de podcast. Ook BNR Nieuwsradio biedt vrijwel alle programma’s en columns aan als podcast. Vanaf nu bepaalt u zelf waar en wanneer u uw favoriete radioprogramma beluistert. Afgezien van het gemak is geluidskwaliteit een bijkomend voordeel. U haalt vaak hoogwaardige mp3’s binnen. De kwaliteit is voor veel radioprogramma’s beter dan het origineel dat u via de ether ontvangt of kunt rippen via de audiostream op internet.

Gebruik de podcastfunctie van iTunes om radio uitzendingen automatisch binnen te halen.

Tot slot

Als we alle software naast elkaar zetten zijn we niet echt tevreden. Alle programma’s laten steken vallen, haperen soms op vreemde momenten of vragen te veel nabewerking om de geripte content netjes op te slaan. Dit laatste doet Streamripper goed. Alle nummers zijn prima voorzien van artiest/albuminformatie, maar de liedjes hebben wel vaak een stukje reclame of zijn net niet netjes geknipt. Als u even snel iets wilt opnemen van een live-stream is HarddiskOgg de moeite waard om achter de hand te houden. Voor de beste geluidskwaliteit kiest u voor WM Recorder. Helaas is deze software wel behoorlijk aan de prijs en spartaans in gebruik. Het synchroniseren naar de mp3-speler kan in sommige gevallen direct vanuit de rip-software, maar dit is niet aan te raden. Gebruik hiervoor bij voorkeur uw huidige afspeelsoftware, dit is wel zo makkelijk.
Ons advies als het gaat om streaming-audio: luister live via uw webbrowser of stem af op een themakanaal van uw favoriete muziek met bijvoorbeeld iTunes of Winamp. Iets leuks gehoord? Koop de muziek of download het op een andere manier, dan bent u verzekerd van een goede geluidskwaliteit.
Van de meeste radioprogramma’s verschijnt tegenwoordig een podcast. Abonneer u hierop en u bent verzekerd van kwaliteit en gebruikersgemak zonder irritante haperingen of andere kwalen. iTunes heeft onze voorkeur omdat hierbij alles geïntegreerd is en goed werkt.

Podcastbibliotheken
www.podplaza.nl
www.podcast.net
www.gespod.nl

* WMP = Windows Media Player