SSD staat voor Solid State Drive, oftewel voor ‘opslag in elektronische schakelingen’. Dat wil zeggen dat de technologie is ontleend aan de manier waarop het systeemgeheugen van uw pc werkt. Deze nieuwe vorm van opslag heeft geen bewegende delen meer. Dit wil niet zeggen dat een SSD niet aan slijtage onderhevig is, maar hij kan wel veel sneller opgeslagen informatie beschikbaar stellen aan de systeemprocessor. Er hoeft immers niet eerst een leeskop boven een bepaalde locatie van een ronddraaiende schijf (platter) te worden gebracht. In vakjargon heet het dat de ‘access time’ (toegangstijd) met een factor tien tot vijftien is verbeterd. Omdat een SSD uit meerdere geheugenmodules bestaat kan informatie uit verschillende modules tegelijk worden opgevraagd en doorgegeven aan de systeemprocessor. Deze eigenschap heeft de reguliere harde schijf niet en daardoor wordt deze op alle fronten volledig afgetroefd door de SSD. Maar, SSD heeft wel zijn prijs.

Kosten

Het prijskaartje dat aan de SSD-technologie hangt is niet misselijk. De hoge prijs is te verklaren doordat de productiemethode nog niet efficiënt is, en door de beperkte concurrentie bij de productie zijn de marges van fabrikanten en leveranciers hoog. Wanneer er nieuwe spelers op de markt komen die dezelfde producten aanbieden, worden fabrikanten verplicht efficiënter te produceren en dalen de prijzen. Met lagere prijzen wordt meer verkocht en moet meer worden geproduceerd, waardoor de productiekosten nog verder afnemen en het product nog goedkoper kan worden. Uiteindelijk wordt SSD gemeengoed voor de consumenten-pc en wordt de reguliere harde schijf verdrongen.

Concurrentie

De huidige harde-schijfleveranciers zitten stevig in het zadel. De intrede van SSD zal het gezapige leventje van deze bedrijven echter flink op de kop gaan zetten. Ze krijgen te maken met leveranciers van geheugenmodules die in staat zijn om slim zaken te doen op een turbulente geheugenmarkt waar dagprijzen gelden. Dit vraagt specifieke vaardigheden die de reguliere harde-schijfleveranciers niet hebben. Ze zullen deze kennis moeten inkopen middels overnames of hem als de wiedeweerga zelf moeten aanleren. Hier niet in mee gaan zal op den duur de ondergang van een onderneming - of het verlaten van de harddiskmarkt – inleiden, als consumenten definitief de SSD in de armen hebben gesloten. De hoeveelheid aanbieders op de harddiskmarkt zal vervijfvoudigen, waardoor stevige concurrentie kan worden verwacht en er veel aan innovatie zal worden gedaan. De aanbieders van SSD’s zijn leveranciers die we vooral kennen van geheugenkaarten en geheugenmodules, maar daarnaast begeeft een aantal nieuwe spelers zich in de opslagmarkt, denk bijvoorbeeld aan Intel.

Innovatie

De innovatie bij SSD richt zich op het verkleinen van de schakelingen in de geheugenmodules. Kleinere schakelingen reduceren het stroomverbruik en ze verkleinen de onderlinge afstanden, waardoor er ruimte ontstaat om meer schakelingen op hetzelfde oppervlak te plaatsen. Als gevolg hiervan neemt de capaciteit van de opslag en de verwerkingssnelheid van de modules toe. De snelste manier van communiceren met de rest van de computer is via het huidige SATA-300. Dit is de aansluiting van de harde schijf op uw moederbord. Hierbij is een theoretische doorvoersnelheid van 300 MB per seconde mogelijk. Met de reguliere harddisktechnologie voor consumenten zal dit voorlopig niet worden gehaald. SSD daarentegen laat zien dat SATA-300 hard aan vervanging toe is. De huidige SATA-300-technologie biedt niet voldoende om de waanzinnige doorvoersnelheden die SSD kan halen in de nabije toekomst bij te benen. Toch is SATA-300 niet de enige flessenhals in een modern systeem. Windows Vista is ook een hobbel die genomen moet worden.

Vista

Windows Vista is ontworpen om zo efficiënt mogelijk met de harde schijf om te gaan. Hiervoor zijn in het besturingsysteem verschillende optimalisaties aangebracht. Omdat de reguliere harde schijf en de SSD fundamenteel van elkaar verschillen werken deze verbeteringen averechts voor SSD’s. Een SSD levert na verloop van tijd flink in op de prestaties wanneer bestanden worden weggeschreven en gewist en de veronderstelde ‘lege cellen’ opnieuw moeten worden beschreven. Wanneer er data wordt verwijderd, blijft hij fysiek nog steeds op het opslagmedium staan. Om data te overschrijven moet een cel van een SSD eerst worden geleegd, en dat is een probleem tussen SSD en Windows Vista/XP. Om de prestaties van een SDD stabiel te houden moet een aantal functies in Windows Vista worden uitgeschakeld. Deze functies worden elders in dit artikel uitgediept, in het kader ‘Optimaal’. Voor Windows Vista/XP 32 en 64 bit is een OCZ-tool beschikbaar, genaamd Wiper. Wiper moet zo nu en dan worden gebruikt om de SSD op te schonen. Dit komt de prestaties zeer ten goede. Wiper leegt de cellen die voor het besturingssysteem als ‘leeg’ staan aangemerkt, terwijl ze dat in wezen niet zijn. Het niet gebruiken van dit programma geeft veel ongemakken. Ondanks de wijzigingen die we kunnen aanbrengen blijft Windows Vista/XP niet het juiste platform voor SSD. De aanpassingen die moeten worden doorgevoerd, liggen niet bepaald voor de hand en staan een SSD-doorbraak in de weg.

Windows 7

Windows 7 is volledig uitgerust voor het gebruik van SSD’s en heeft geen interventies nodig om een SSD maximaal te laten presteren. Een nieuwe functie is TRIM, dit is een methode om gegevens op posities op een schijf weg te schrijven zonder eerst oudere reeds ‘gewiste’ data op de betreffende locatie te wissen. TRIM is daarom essentieel voor prestatiebehoud van SSD’s en het wordt door Windows 7 volautomatisch toegepast. De technologie is een onderdeel van het NTFS-bestandssysteem, dat voor Windows 7 is uitgebreid. Overigens moet een SSD dit wel ondersteunen. Bij de huidige generatie SSD’s kan die ondersteuning worden toegevoegd door middel van een firmware-update. Verder worden de functies die in Vista moeten worden uitgeschakeld standaard uitgezet in Windows 7, zodra het systeem een SSD herkent.

Afbeelding 2: Indexeren geeft alleen extra schrijfopdrachten naar de SSD en dat willen we niet.

Afbeelding 3: Schrijfcache zorgt voor betere prestaties bij harde schijven, maar is nutteloos voor SSD’s.

Levensduur

Met de komst van Windows 7 lijken bijna alle obstakels uit de weg voor een SSD-bestorming van de harddiskmarkt. De levensduur van de SSD is de laatste barrière die moet worden geslecht. Hierbij is het belangrijk te weten dat er twee verschillende technologieën worden gebruikt voor het produceren van een SSD, te weten Single Level Cell (SLC) en Multi Level Cell (MLC). SLC-technologie is bijzonder kostbaar omdat elke bit moet worden opgeslagen in een afzonderlijke cel. We zullen u de berekening besparen maar wanneer we spreken over 120 GB aan opslag, staat dat gelijk aan duizendmiljard oftewel een biljoen cellen. Dat is een 1 met 12 nullen. MLC-technologie kan meerdere bits in een enkele cel opslaan, door een cel te vullen met verschillende ladingen. De MLC-technologie levert een enorme besparing op in de hoeveelheid cellen die nodig zijn. Een SSD gebaseerd op MLC is daardoor goedkoper, maar hij heeft wel een aanzienlijk kortere levensduur. De levensduurverwachting van een SLC-SSD ligt op ongeveer 45 jaar. Een MLC-SSD kent met de huidige technologie een levensduurverwachting van ongeveer 5 tot 7 jaar. Voor consumenten is op dit moment echter alleen de ontwikkeling van de MLC-SSD van belang, vanwege de relatief aantrekkelijke prijs.

De test

Een SSD heeft als eigenschap dat hij een flinke datadoorvoersnelheid kan halen. De toegangstijd ligt een factor vijftien lager dan die van reguliere harde schijven. Kortom, we hebben hier te maken met een opslagmedium met een enorm potentieel. Ter referentie laten we in onze test ook een Seagate Pipeline HD Pro 1 TB meelopen. Dit is een snelle reguliere harde schijf van 1 TB met een toerental van 7200 rpm. Om ook de effecten van een SSD na langdurig gebruik zichtbaar te maken hebben we ook een SSD die ‘gewiped’ moet worden meegetest. Dat we moeten ‘wipen’ wil zeggen dat de SSD fysiek geen lege cellen meer heeft, maar volgens de gegevens van Windows Vista wel. We hebben dan eigenlijk TRIM nodig om goede schrijfprestaties te behouden. Windows Vista heeft dat echter niet en het resultaat daarvan is zichtbaar in de benchmarks.