Algemeen cameraonderhoud

Gelukkig hebben camera’s niet zo’n uitgebreid onderhoud nodig als auto’s, maar het kan geen kwaad om uw fotoapparatuur eens in de zoveel tijd onder handen te nemen. Zonder dat het echt opvalt, nestelt stof zich op allerlei plekken. Mocht stof in de behuizing van een compactcamera terechtkomen, dan kan dat gevolgen hebben voor de beeldkwaliteit. U zult niet de eerste zijn met een stofje dat niet weg te krijgen is. Een dure reparatie is dan de enige oplossing, maar meestal niet rendabel omdat er ­ondertussen weer nieuwe modellen op de markt zijn, die beter en goedkoper zijn. En denk bijvoorbeeld ook aan vingerafdrukken op de lens. Dat overkomt ons allemaal wel eens, maar het is belangrijk om die vlekken zo snel mogelijk weg te poetsen. Vet en vuil kan op termijn de coating van de lens aantassen, wat ten koste gaat van de beeldkwaliteit.

Camera met alle producten om deze schoon te maken.

Lenzen schoonmaken

De lens is een van de kwetsbaarste onderdelen van een camera. Het objectief, zoals het ook genoemd wordt, is gemaakt van glas en bevat een speciale coating (als bescherming en om ­optische problemen te verminderen). Wanneer de lensdop van de lens is verwijderd, staat de lens continu in contact met de buitenwereld. Zand, regendruppels en vingers komen vaak onbedoeld in contact met het lensoppervlak. Vingerafdrukken en water laten zich makkelijk wegpoetsen, hoewel het aan te raden is hier een speciaal doekje voor te gebruiken. Bijvoorbeeld een microfiber of een brillendoekje. Let er vooral dat deze schoon is, anders kan de lens beschadigd worden door bijvoorbeeld zandkorrels. Wie een beschermend filter gebruikt, heeft hier geen last van (zie kader ‘filters als bescherming’)

Cameralens.

Lenzen wisselen

Wie een spiegelreflex of MFT-camera bezit (zoals de Olympus Pen of Panasonic G1/GH1), wisselt waarschijnlijk regelmatig van lens. Dat is immers het grote voordeel van zo’n camera. Het wisselen van lenzen levert echter wel een ‘gevaar’ op: stof! Tijdens het wisselen kunnen kleine stofdeeltjes in het camerahuis terecht komen. Wanneer er een foto wordt gemaakt, wordt de sensor statisch geladen, waardoor deze stof aantrekt. Hierdoor komt stof uiteindelijk op de sensor terecht en dat kan terug te zien zijn op uw foto’s. Dit is afhankelijk van het diafragma: hoe hoger de waarde, hoe beter het te zien is. Moderne camera’s beschikken over een zogeheten ‘stofreductiesysteem’, bestaande uit een antistatische laag voor de sensor en een ‘schoonmaakstand’ waarbij het stof van de lens wordt afgetrild. Maar dat kan het probleem niet helemaal voorkomen.
In alle gevallen is het zaak om het wisselen van lenzen zo veilig mogelijk te doen. Doe het bij voorkeur binnen en niet buiten (kans op bijvoorbeeld zandkorrels en druppels). En doe het zo snel mogelijk (maar wel verantwoord). Indien u bedreven bent met het wisselen van lenzen, kunt u zich aanwennen op de lens te wisselen met de opening van de camera naar beneden. Dat ­minimaliseert de kans dat er stofdeeltjes invallen (en vergroot de kans dat ze er uit vallen). In ieder geval: Laat eens camera of lens nooit een tijd zonder (lens)doppen liggen.

Camerasensor.

Filters als bescherming

Objectieven voor spiegelreflexcamera’s zijn vrijwel altijd uitgerust met schroefdraad. Ook veel gevorderde compactcamera’s (met name de zogenoemde ‘bridge’-modellen) hebben schroefdraad. U kunt dan gebruik maken van een beschermingsfilter – doorgaans uv-filter ­genoemd. Het filteren van UV-stralen is iets uit het verleden, maar de ­filters zijn wel ideaal om de kwetsbare lens te beschermen. U hoeft dan minder bang te zijn voor stof, zand, waterdruppels en vingerafdrukken. Ook wanneer u de lens met de voorkant ergens tegenaan stoot, zal het filter de eerste klap opvangen. Een nieuw filter is altijd goedkoper dan het glaselement van een lens vervangen.

Beschermingsfilter.

Sensor controle

Hoe kunt u snel controleren of er stofjes, haartjes of krassen op de sensor van uw camera zitten? Dat kan heel makkelijk. Stel uw camera in op de A-stand, waarmee u handmatig het diafragma kunt bepalen. Zet het diafragma vervolgens op de hoogst mogelijke waarde (zoals f22), oftewel de kleinste lensopening. Maak vervolgens een foto (zonder flits) van een egaal vlak, zoals een witte muur of blauwe of bewolkte lucht. Bekijk de foto daarna op het scherm door in te zoomen, of nog beter: op een monitor. De stofjes zijn dan duidelijk zichtbaar. Let op: u ziet de stofjes in spiegelbeeld (mocht u ze willen opsporen).

Foto met de camera op de A-stand en het diafragma op de waarde f22.

Stof van de sensor verwijderen

Hebt u last van ‘vlekken’ in uw foto’s? Donkere ­stippen, strepen of vlekken die er in het echt niet waren en steeds op dezelfde plek opduiken? Ja? Dan zitten er stofdeeltjes op de sensor. Er zijn meerdere manieren om die te verwijderen.
De schoonmaakprocedure van de camera gebruiken. Als het loszittende stofdeeltjes betreft, kan de reguliere ‘reinigingsprocedure’ van de camera voldoende zijn. De losse deeltjes worden dan van de sensor afgeschud.
Het stof wegblazen met een blaasbalg. Is wat meer kracht vereist, dan kunt de handmatige ­reinigingsprocedure van de camera starten. De spiegel klapt dan op (in het geval van een spiegelreflex) en de sensor komt bloot te liggen. Wat lucht van een blaasbalg (bij voorkeur met de cameraopening naar onderen gericht) kan dan wonderen doen. Alleen hardnekkig vastgekoekt stof blijft dan nog zitten.
De sensor schoonmaken. Om hardnekkig stof te verwijderen kunt u gebruikmaken van een statisch penseel of speciale reinigingsvloeistof. In het laatste geval veegt u de sensor letterlijk schoon. Vraag uw fotozaak welke vloeistof en producten voor uw camera geschikt zijn.
De camera laten reinigen door een gespecialiseerde winkel. Geen zin om zelf te gaan knoeien? Voor een paar tientjes kunt u het ook uitbesteden aan een gespecialiseerd bedrijf. Alle stofdeeltjes worden dan gelokaliseerd en na het reinigen wordt gecontroleerd of ze echt weg zijn.

Speciale reinigingsvloeistof.