Mobiel online met betere en snellere technologie

Internet via mobiele netwerken is hot. Niet alleen bij mobiele operators die veel investeren om hun netwerken steeds sneller te krijgen, maar ook bij gebruikers die met laptop, pda of smartphone overal online willen zijn. Welke technologie past bij u en waar moet u op letten?

Het GSM-netwerk wordt sinds het ontstaan ervan ook gebruikt voor andere toepassingen dan het voeren van telefoongesprekken. De traditionele techniek die modems gebruiken (een digitaal signaal van enen en nullen omzetten naar een analoog signaal van geluid) is namelijk prima te gebruiken via een mobiel netwerk. De snelheid van de verbinding is alleen erg beperkt. Bovendien kan surfen via het modem in uw mobiele telefoon kostbaar worden, omdat u betaalt voor elke seconde dat u online bent.

GPRS

Internet via uw mobiele telefoon door middel van een modemverbinding is daarom niet echt handig. Gelukkig is een aantal alternatieven beschikbaar, waarmee u snel en relatief voordelig kunt internetten. De oudste en meest populaire techniek heet GPRS , voluit General Packet Radio Service. GPRS maakt gebruik van packet switching (zie kader), waardoor uw bits en bytes worden getransporteerd via de op dat moment beschikbare capaciteit. Is het druk op het GSM-netwerk, dan ziet u dit dus direct terug in uw datasnelheid: die gaat omlaag omdat er door drukte minder capaciteit beschikbaar is.
GPRS biedt theoretische snelheden tot maximaal 160 kilobit per seconde. In de praktijk haalt u dit nooit, omdat de meeste GPRS-apparatuur slechts een deel van de capaciteit kan aanspreken. Daardoor is de daadwerkelijke snelheid meestal tussen de 30 en de 80 kilobit per seconde; erg traag in vergelijking met een gemiddelde ADSL-aansluiting, die al snel twintig tot veertig keer meer snelheid biedt. Toch is GPRS prima te gebruiken voor toepassingen die niet zo veel bandbreedte eisen, zoals e-mail. Ook het incidenteel raadplegen van een website gaat prima, maar het downloaden van grotere bestanden of het bekijken van ‘zware’ websites is niet plezierig via een GPRS-verbinding. Overigens is er ook een snellere variant van GPRS beschikbaar: EDGE, of EGPRS, maar deze techniek wordt niet door alle operators ondersteund.

UMTS

De bekendste vorm van mobiel internet is ongetwijfeld UMTS, mede door de problematiek rond zendmasten en de omstreden veiling van UMTS-frequenties. De techniek lijkt op GPRS, omdat UMTS packet-switching gebruikt, maar dan wel op geheel eigen frequenties. Waar GPRS gebruik maakt van de ‘overcapaciteit’ op het GSM-netwerk, heeft UMTS een geheel eigen netwerk voor data-communicatie tot zijn beschikking. Daarom zijn voor UMTS speciale frequenties ter beschikking gesteld en moeten GSM-zenders worden uitgebreid met speciale UMTS-zenders.



De nieuwe Nokia E61 lijkt op een Blackberry, maar het is een gewone telefoon met UMTS-functionaliteit.

De snelheid van een UMTS-verbinding is vele malen groter dan die van een GPRS-verbinding: haalt u met een GPRS-verbinding gemiddeld 56 kilobit per seconde, een UMTS-verbinding haalt gemiddeld 384 kilobit per seconde en kent een theoretisch maximum van bijna 2 megabit. Daarmee komt de snelheid van een mobiele internet-verbinding een stuk dichter bij uw verbinding thuis. Ook al zult u het downloaden van grote bestanden nog even achterwege moeten laten, een dergelijke snelheid is prima geschikt voor het bezoeken van internetsites en het gebruik van andere internettoepassingen.

HSDPA

Terwijl de meeste operators bezig zijn om hun UMTS-dekking uit te breiden, dient de opvolger van UMTS zich reeds aan. Deze nieuwe techniek heet HSDPA en biedt snelheden tot een theoretisch maximum van 14 megabit per seconde. De basistechnologie van HSDPA is vergelijkbaar met die van UMTS, waardoor HSDPA vaak wordt gezien als een logische opvolger ervan. De techniek waarmee HSDPA werkt is fascinerend: elke toestel binnen het bereik van een zendmast stuurt periodiek een signaal naar het basisstation om aan te geven hoe goed het signaal is. Op basis hiervan wordt telkens een soort wachtrij gemaakt van alle mobiele toestellen en kan het netwerk erg efficiënt gegevens uitwisselen. Bovendien worden veel bits en bytes dubbel verstuurd. Deze zogenaamde redundancy lijkt erg inefficiënt, maar is sneller dan het achteraf oplossen van fouten. Mede daardoor is HSDPA een stuk sneller dan UMTS en overtreft het bij een goede signaalsterkte de ADSL-verbinding van uw buren.



Net uit: de nieuwe Opera-browser voor uw mobiele telefoon. Geen laptop bij de hand ? Geen probleem, met de nieuwe versie van Opera Mini kunt u gewoon vanaf uw mobiele telefoon websites bezoeken.

Apparatuur

Om gebruik te maken van een van de eerder besproken technieken hebt u - naast het juiste abonnement - apparatuur nodig om een verbinding te maken. U kunt grofweg drie kanten op: een geschikte mobiele telefoon gebruiken, een uitbreiding op uw laptop aanschaffen of gebruik maken van speciale apparatuur, zoals een speciale UMTS-router.



Geen PCMCIA-kaart en ook geen zin in gedoe met een mobiele telefoon ? Dan is een UMTS-router misschien een slimme keuze: een draadloze router waarmee u een UMTS-verbinding kunt delen.

Internetten met uw laptop

U kunt uw laptop eenvoudig geschikt maken voor mobiele communicatie, door het aanschaffen van wat extra randapparatuur. Veel operators bieden in combinatie met het juiste abonnement een insteekkaart aan voor niets of voor enkele tientjes. Deze insteekkaart, bij KPN en Vodafone heet hij de Mobile Connect Card of MCC, plaatst u in een vrije PCMCIA-gleuf in uw laptop. Hiermee is de Mobile Connect Card overigens nauwelijks te gebruiken voor mensen die een ‘gewone’ computer hebben: deze beschikken meestal niet over ondersteuning voor PCMCIA-kaarten. Om de Mobile Connect Card te gebruiken hebt u een speciale SIM-kaart nodig, die geschikt is voor UMTS-verkeer. Deze SIM-kaart krijgt u van uw operator en heet meestal usim of UMTS-SIM. In veel gebieden is inmiddels UMTS-dekking aanwezig, maar zeker niet overal. De PCMCIA-kaart detecteert dit automatisch en schakelt terug naar GPRS, als dit nodig is.

Internetten met uw telefoon

Soms beschikken laptops niet over ondersteuning voor PCMCIA-kaarten of zijn er andere situaties waarbij een aparte insteekkaart niet handig is. U kunt dan overwegen om een telefoon aan te schaffen die geschikt is voor dataverkeer.



Vrijwel alle PCMCIA-kaarten worden ontwikkeld door een handjevol hardware-fabrikanten. De Mobile Connect Cards van KPN en Vodafone zijn voorbeelden van de Merlin-kaart van Novatel Wireless, voorzien van een ander stickertje.

Vrijwel alle nieuwe telefoons ondersteunen GPRS, maar UMTS-ondersteuning komt veel minder vaak voor. Een dergelijk toestel kan in combinatie met bluetooth, infrarood of een datakabel de insteekkaart voor UMTS of GPRS vervangen: uw computer communiceert met uw telefoon, die weer via UMTS of GPRS verbonden is met internet. U hoeft dan geen aparte datakaart meer aan te schaffen. U moet echter wel rekening houden met een aantal beperkingen. Bellen en internetten via UMTS is prima mogelijk, maar bellen en internetten via GPRS werkt doorgaans níet. Als uw telefoon automatisch terugschakelt van UMTS naar GPRS (bijvoorbeeld omdat u in de trein zit en naar een gebied zonder UMTS-dekking reist), dan verliest u uw data-verbinding als u tegelijkertijd telefoneert. Dit is overigens afhankelijk van de GPRS-ondersteuning in uw toestel.



Met een enigszins fatsoenlijke internetverbinding is het prima video kijken. De Nokia N92 heeft een uniek kantelbaar scherm, waarmee u via UMTS kunt genieten van streaming video.

Varianten

Alle Nederlandse operators bieden abonnementen aan voor datacommunicatie. Het voert te ver om hier alle mogelijke abonnementsvormen te bespreken, maar een aantal richtlijnen kunnen we wel geven. Alle abonnementen voor datacommunicatie worden afgerekend op basis van verbruik. U betaalt dus niet voor de duur van uw internetverbinding, maar alleen voor het gebruik.
De meeste operators bieden drie varianten aan. De duurste variant is het zogenaamde flat-fee-abonnement, waarbij u vrijwel onbeperkt kunt internetten. De tweede variant is een databundel, waarbij u vooraf inschat hoeveel data u ongeveer gebruikt. Als het verbruik hoger is dan de ingekochte bundel, dan wordt een extra tarief per megabyte gerekend. Dit extra tarief is doorgaans fors, waardoor het raadzaam is om binnen uw bundel te blijven. Het dataverbruik loopt snel op als u internetsites bezoekt, waardoor deze variant vooral geschikt is voor e-mail en het af en toe bezoeken van ‘lichte’ sites. Bij de derde variant betaalt u een laag maandbedrag, maar wordt al het dataverkeer afgerekend per megabyte. Ook hier zijn de tarieven fors, maar als u slechts incidenteel en beperkt gebruik maakt van uw dataverbinding kan deze variant aantrekkelijk zijn. Er wordt meestal geen onderscheid gemaakt tussen de technieken, zodat u met hetzelfde abonnement gebruik kunt maken van GPRS, UMTS of HSDPA, maar controleer dit altijd voordat u een abonnement afsluit.

Abonnementen

U kunt uw abonnement afsluiten in combinatie met uw huidige mobiele abonnement, maar u bent dit niet verplicht. Zo is het prima mogelijk om gebruik te maken van de ene provider voor het bellen en van de andere voor datacommunicatie. Overigens geldt dit alleen als u een PCMCIA-kaart (met een eigen SIM-kaart) gebruikt. Als u daarentegen in combinatie met bluetooth wilt internetten via uw mobiele telefoon, dan is het doorgaans wel handig om gebruik te maken van uw huidige operator. Deze kan uw huidige SIM gereed maken voor dataverbruik, zodat u nooit uw SIM-kaart hoeft te wisselen. De abonnementen voor dataverbruik sluit u precies hetzelfde af als een ‘normaal’ abonnement voor uw mobiele telefoon. Meestal is de contractsduur een jaar en moet het abonnement tijdig worden opgezegd om stilzwijgende verlenging te voorkomen. In combinatie met een databundel wordt de PCMCIA-kaart overigens vaak gratis of voor een paar tientjes meegeleverd. Niet alleen traditionele operators bieden UMTS aan.



Steeds meer telefoons bieden UMTS-toegang. Dit is de E70, een toestel dat Nokia binnenkort op de markt brengt.

Onlangs introduceerde XS4ALL bijvoorbeeld een eigen dienst, met een eigen PCMCIA- en SIM-kaart. Daarbij wordt gebruik gemaakt van het mobiele netwerk van KPN, maar de internettoegang verloopt via XS4ALL. Het is niet ondenkbaar dat in de komende periode meer providers met dergelijke initiatieven zullen komen.

Conclusie

Internetten via een mobiel netwerk is prima mogelijk en wordt steeds sneller. We kunnen natuurlijk niet adviseren over welke technieken en abonnementen voor u het beste zijn, maar willen vooral een overzicht schetsen van de mogelijkheden. GPRS is prima geschikt voor incidenteel gebruik van e-mail onderweg, UMTS biedt de snelheid om websites te bezoeken en HSDPA zal een alternatief kunnen vormen voor uw kabel- of ADSL-aansluiting. De prijzen van de verschillende operators verschillen nogal en wij vinden ze doorgaans fors, maar veel mensen zullen graag een paar tientjes per maand neertellen voor veel flexibiliteit, gebruiksgemak en mobiliteit.

Hotspots en WiFi

Soms is het handiger om gebruik te maken van een draadloos netwerk, in plaats van datacommunicatie via een mobiel telefoonnetwerk. Daarom zijn verschillende operators druk aan de slag om naast hun UMTS- en HSDPA-dekking een landelijk netwerk van zogenaamde Hotspots te introduceren, waarmee u kunt internetten via WiFi (dezelfde techniek als het draadloze netwerk bij u thuis). Hotels, stations, restaurants en andere publieke ruimtes zijn doorgaans al uitgerust of worden binnenkort aangesloten.



Het logo van Hotspots van KPN: als u dit logo tegenkomt, dan hebt u WiFi-toegang via het netwerk van KPN. T-Mobile-abonnees kunnen sinds kort gebruik maken van de hotspots van zowel KPN als T-Mobile.

U kunt in combinatie met uw mobiele-telefoonabonnement een extra abonnement afsluiten voor toegang via deze hotspots. Vreemd genoeg wordt hier meestal niet afgerekend voor het verbruik, maar voor de duur van uw internetverbinding. Hebt u thuis ADSL via XS4ALL, dan krijgt u overigens elke week gratis een uur toegang tot alle hotspots van KPN. Planet Internet biedt een abonnement aan voor onbeperkte toegang tot de hotspots van T-Mobile en KPN, maar alleen in combinatie met een bestaand abonnement bij Planet Internet (bijvoorbeeld ADSL).

UMTS in het buitenland

De abonnementen van de meeste providers werken zowel in Nederland als in het buitenland. Hierover hebben de operators afspraken gemaakt met de buitenlandse operators, de zogenaamde ‘roaming-overeenkomsten’. Dankzij deze overeenkomsten kunt u gewoon gebruik maken van GPRS, UMTS of HSDPA als dit beschikbaar is, maar u betaalt dan wel een hoger tarief. Bent u regelmatig buiten de landsgrenzen en wilt u gewoon kunnen internetten, dan is het raadzaam om hiervoor een aparte aanvulling op uw data-abonnement te kopen. De tarieven voor UMTS en GPRS in het buitenland kunnen namelijk behoorlijk oplopen en doorgaans kunt u uw databundel níet gebruiken in het buitenland.

Circuit switching en packet switching

Circuit en packet switching zijn centrale begrippen in de datacommunicatie. Allebei beschrijven ze een manier om gegevens van de ene plek naar de andere plek te krijgen. Circuit switching is een techniek waarbij voor het uitwisselen van de gegevens een permanente verbinding tussen twee plaatsen wordt opgezet. Telefoneren via een mobiel netwerk functioneert volgens dit principe: als u met iemand belt maakt uw telefoon een permanente verbinding tussen u en uw gespreksgenoot. Packet switching werkt anders: alle gegevens worden naar het netwerk gestuurd en binnen het netwerk wordt besloten hoe de gegevens via tussenstations de eindbestemming bereiken. Dit kan telkens veranderen, zelfs tijdens een ‘gesprek’ tussen twee partijen. Circuit switching garandeert een bepaalde kwaliteit, maar levert wel meer belasting op voor het netwerk. Voor telefoongesprekken is de kwaliteit belangrijk, waardoor circuit switching een logische keuze is. Packet switching zorgt voor een efficiënter gebruik van het netwerk, maar er kunnen fouten ontstaan en de volgorde van gegevens kan in de war raken. Voor spraakverkeer een ramp, maar voor computers geen probleem: die kunnen zonder al te veel moeite de fouten herstellen of de volgorde weer goed zetten.

URL’s

http://www.xs4all.nl/allediensten/mobiel/hotspots
Toegang tot de hotspots van KPN voor XS4ALL-klanten.

http://www.jacco2.dds.nl/telecom/internetopreis.html
Internet op reis, tips en achtergrondinformatie over het gebruik van een mobiele telefoon in het buitenland.

http://www.opera.com
Homepage van Opera, de ontwikkelaars van de gratis Opera Mini-browser voor gebruik op uw telefoon of PDA.