Slim upgraden
Deel 1: Veiligheid, geheugen en Videokaart (dit artikel)
Deel 2: Processor, schijfruimte en software
01 Veiligheid
Bij het werken in de pc dient u bepaalde voorzorgsmaatregelen te nemen, om zowel uzelf als de pc en de nieuwe onderdelen te beschermen. Voordat u de behuizing opent, schakelt u de machine uit en haalt u de stekker uit het stopcontact. Apparaten als printers en beeldschermen hoeven niet altijd per se losgekoppeld te worden, maar het werkt over het algemeen makkelijker wanneer u dat wel doet. Laat u ze aangesloten, schakel dan ook deze apparaten uit en verwijder hun stekkers eveneens uit het stopcontact.
Daarnaast dient u te voorkomen dat onderdelen die daar gevoelig voor zijn beschadigd raken door statische elektriciteit. Een eenvoudige manier om uzelf van eventuele statische lading te ontdoen, is door een stuk geaard, ongelakt metaal, zoals een verwarmingsbuis, aan te raken. De kans bestaat dan nog dat u tijdens de werkzaamheden een statische lading oppikt. Om dit risico uit te sluiten, kunt u een zogenoemd ESD-bandje gebruiken, waarbij ESD staat voor ‘ElectroStatic Discharge’. Dit bandje doet u om uw pols, en met een klemmetje bevestigt u de draad die eraan vastzit aan de kast van de pc. Op deze manier kan er geen ladingsverschil ontstaan tussen u en de pc.
Een ESD-bandje beschermt gevoelige componenten tegen elektrische ontlading.
Welke hardware zit er in uw pc?
Om te achterhalen wat uw pc aan hardware in huis heeft, kunt u allereerst het programma CPU-Z gebruiken. U downloadt het via www.cpuid.com/cpuz.php. Het tooltje hoeft niet geïnstalleerd te worden: uitpakken naar een map en het exe-bestand starten is voldoende. De verschillende tabbladen laten vervolgens de gegevens over de processor, het moederbord en het geheugen zien.
CPU-Z geeft geen informatie over de videokaart en de harde schijf. Met een soortgelijk programmaatje, GPU-Z, kunt u de gegevens van uw videokaart opvragen. Dit tooltje kunt u downloaden via www.techpowerup.com/gpuz. Het werkt op dezelfde manier als CPU-Z.
Het type harde schijf vindt u door in Apparaatbeheer op het plusje voor Schijfstations te klikken. Door vervolgens via Google op het typenummer van de schijf te zoeken, kunt u de technische gegevens snel achterhalen. In Windows XP bereikt u Apparaatbeheer via een rechtermuisklik op Deze computer. Vervolgens kiest u Eigenschappen / Hardware / Apparaatbeheer. In Vista en Windows 7 klikt u met de rechtermuisknop op Computer, waarna u via Eigenschappen direct voor Apparaatbeheer kiest.
02 Laptops en desktops
Aan een laptop valt meestal niet zoveel te upgraden. Zowel de mogelijkheden als de ruimte in een laptop zijn vrij beperkt. Als er een ‘on board’ videochip aanwezig is, is er bijvoorbeeld geen plaats voor een losse en vaak betere videokaart. Vaak is de geheugenmodule toegankelijk via een klepje in de bodem van het apparaat. In dat geval kunt u die eventueel zelf vervangen door een exemplaar met meer RAM.
Het installeren van andere onderdelen in een laptop is vaak specialistisch werk, dat u het beste aan experts overlaat. De tips en suggesties die we in dit artikel geven, hebben dan ook voornamelijk betrekking op desktops. Wilt u weten of uw laptop op enigerlei wijze geüpgrade kan worden, loop dan eens langs bij een computerspeciaalzaak en laat u informeren over de mogelijkheden.
Via een klepje in de bodem vervangt u het geheugen van een laptop.
03 Geheugen
Om de snelheid van uw pc wat op te voeren, is meer geheugen een logische eerste stap. Vergeleken met andere hardware-upgrades is het bovendien de eenvoudigste en minst kostbare methode. Als u de behuizing van de pc hebt geopend, ziet u de geheugenmodules direct op het moederbord zitten. U verwijdert een module door de plastic klemmetjes aan beide zijden van het slot tegelijkertijd naar buiten te duwen. Hierna trekt u de module rechtstandig verder uit het slot. Als u een nieuwe module plaatst, klikken deze klemmetjes vanzelf weer dicht. De modules passen maar op één manier in de slots, zodat u eigenlijk geen vergissing kunt maken. Als het moederbord een hogere kloksnelheid ondersteunt dan die van het aanwezige geheugen, heeft vervangen van het geheugen de voorkeur boven geheugen bijplaatsen. In dat laatste geval zal de nieuwe module namelijk op de lagere klokfrequentie van de oude gaan werken. Door de uitbreiding als zodanig zult u natuurlijk wel prestatiewinst bemerken, maar het gelijktijdig verhogen van de kloksnelheid doet daar nog een schepje bovenop. Voor de prijs hoeft u het niet te laten: voor enkele tientjes haalt u al 2 GB geheugen van een van de bekende merken in huis.
Een geheugenmodule met links ervan twee lege slots.
04 Videokaart
Als uw films of spelletjes er geregeld enigszins schokkerig uitzien, kan een upgrade van het videogeheugen uitkomst bieden. Als uw moederbord is uitgerust met een videochip, plaatst u een losse videokaart met voldoende geheugen. Dit heeft als bijkomend voordeel dat het deel van het RAM-geheugen dat voorheen voor videodoeleinden werd gebruikt, nu vrijkomt voor andere zaken. Bij sommige moederborden zal het nodig zijn eerst de ‘on board’ video in het BIOS uit te schakelen, terwijl dit bij andere moederborden automatisch gebeurt nadat de kaart geplaatst is. Is er al een losse videokaart aanwezig, dan kunt u deze vervangen door een exemplaar met meer geheugen. Oudere moederborden hebben voor de videokaart een AGP-slot, terwijl de nieuwere voorzien zijn van een PCI Express-slot. Uiteraard moet u daar bij aanschaf van de kaart rekening mee houden.
In sommige gevallen installeert Windows automatisch de juiste drivers. Is dat niet het geval, dan dient u dit zelf te doen. Het daadwerkelijk inbouwen van de kaart (evenals het plaatsen van een nieuwe processor en het inbouwen van een extra schijf, wat we hierna bespreken) valt buiten het bestek van dit artikel, maar gelukkig vindt u online tal van goede handleidingen.
Naast de PCI-sloten (wit) bevindt zich het PCI Express-slot voor de videokaart.