How To

Workshop: monitor kalibreren

Deel:

| 15 april 2008, 16:34

Doet u veel aan fotobewerking en videobewerking? Dan hebt u het volgende waarschijnlijk wel eens meegemaakt: na uren lang te hebben gesleuteld aan die ene foto, is hij eindelijk klaar om geprint te worden. Maar wat blijkt na het printen? De kleuren zijn helemaal niet zoals u ze had gezien op uw beeldscherm. De reden: vrijwel alle beeldschermen hebben een kleurafwijking. In deze workshop leest u hoe u hier iets aan kunt doen.

Hoewel de monitor een van de meest gebruikte onderdelen van de pc is, nemen veel mensen genoegen met een standaard scherm. Na het aanpassen van de helderheid en het contrast is de monitor klaar voor vele jaren gebruik. Met name voor wie foto’s of video’s bewerkt, is een goede monitor het belangrijkste gereedschap. Het scherm moet dan ook een zo betrouwbaar mogelijke kleurweergave bieden. Helaas hebben vrijwel alle monitors de neiging om de kleuren niet natuurgetrouw weer te geven.
In eerste instantie valt deze kleurafwijking niet snel op. Onze hersenen blijken zeer goed in staat om onze waarneming zodanig aan te passen dat we weinig merken van dergelijke afwijkingen. Onze hersenen beschikken over een eigen ‘automatische witbalans’, in tegenstelling tot de printer. Het gevolg is dat de kleuren van de uiteindelijke afdruk niet hetzelfde zijn zoals op het beeldscherm.

de oplossing voor dit probleem is het kalibreren van uw monitor. Op deze manier bent u er zekerder van dat wat u ziet op uw beeldscherm ook zo uit de printer komt. U hebt verschillende mogelijkheden tot uw beschikking. De meest eenvoudige optie is het handmatig kalibreren met behulp van een programma als Adobe Gamma, dat meegeleverd wordt met Photoshop en Photoshop Elements. Voor wie echt grondig te werk wil gaan, leest verderop in dit artikel hoe hij zijn monitor met een kleurmeter kan kalibreren.

Kalibreren met Adobe Gamma

Abobe Gamma is een handig hulpmiddel waarmee u zonder meetapparatuur een kleurprofiel (een zogeheten ICC-profiel) aanmaakt. Het programma wordt standaard geleverd met Adobe Photoshop en Photoshop Elements. Het grootste nadeel van Adobe Gamma is dat de meting geschiedt op basis van uw waarneming en die is niet altijd correct. Bovendien is Adobe Gamma met name bedoeld voor crt-beeldschermen, hoewel ook tft-schermen zijn te kaliberen. Belangrijk is dat de monitor is ­ingesteld op minimaal 16bit-kleurweergave (u wijzigt dit via Start / Configuratiescherm / Beeldscherm / Instellingen) en minimaal een half uur aan staat voordat u aan de slag gaat. Is Photoshop of Elements geïnstalleerd, dan is Adobe Gamma op te starten via het configuratiescherm (Start / Configuratiescherm / Adobe Gamma). Vervolgens kunt stap voor stap de monitor kalibreren of dit automatisch laten doen. In deze workshop gaan wij uit van de eerste keuze.

Na het selecteren van deze optie kiest u voor Volgende. Voer de naam van uw profiel in (bijvoorbeeld de naam van uw monitor). Vervolgens krijgt u de instructie om eerst het contrast te verhogen en daarna de helderheid dusdanig aan te passen dat het middelste vierkantje nog wel zwart is, maar de rand eromheen wit blijft. Let op: er is een belangrijk verschil tussen een crt-monitor en een tft-variant. Voor een crt-scherm moet het contrast op 100% en bij tft op 50% worden ingesteld. Gebruikt u bij een tft-scherm een contrastpercentage van 100%, dan komen de kleuren niet goed uit de verf in de latere aanpassingen. Als u een crt-monitor gebruikt, krijgt u na deze stap overigens een vraag te zien over de gebruikte fosfors (de lichtproducerende elementen in een monitor). Als u niet precies weet wat u moet invullen, kunt u deze stap overslaan.

Vervolgens past u met behulp van het rode, groene en blauwe vierkantje de gammawaardes per kleur aan. Het doel is om het middelste vierkant gelijk van tint te krijgen als de gelijnde rand eromheen. Het is aan te raden enigszins door uw wimpers te kijken, zodat het beeld niet scherp is. U kunt er ook voor kiezen alleen de gammawaarde vast te stellen voor grijstinten. Dat gaat sneller dan per kleur, maar is minder precies. Het gamma zelf hoeft niet aangepast te worden en kan het beste op 2.20 blijven staan. Zijn de drie waardes naar wens, dan kunt u door naar het volgende scherm waar het witpunt is aan te passen, oftewel de balans tussen rood en blauw in de schermweergave. Het is aan te raden te kiezen voor 6.500K (daglicht). Desgewenst kunt u via de optie Measure handmatig aan de slag. Let er in dat geval op dat er geen overheersende lichtbronnen in de buurt staan en dat uw scherm een neutrale achtergrond heeft. Tot slot krijgt u het verschil te zien voor en na het kalibreren. Vaak ziet het scherm er ietwat roodachtig uit, maar dat is normaal voor een goed gekalibreerd scherm. Hebt u het vermoeden dat het niet helemaal goed is gegaan, doorloop de bovengenoemde stappen dan nogmaals.

Kalibreren met een Colorvision Spyder 2

Wilt u meer zekerheid over de weergave van uw scherm? Dan hebt u een aparte kleurmeter nodig die in combinatie met gespecialiseerde kalibratiesoftware een kleurprofiel van uw monitor maakt. Deze kleurmeters variëren nogal in prijs: de duurste modellen zitten ruim boven de 1000 euro, terwijl degoedkoopste modellen verkrijgbaar zijn vanaf ongeveer 80 euro. Dat prijsverschil zit ‘m vooral in de kwaliteit van de meter en de mogelijkheden van de bijgeleverde software. Maar tenzij u een professionele fotograaf of vormgever bent, is een goedkoper model meer dan voldoende. Voor dit artikel gebruiken we de Colorvision Spyder 2 Express (www.colorvision.nl, circa 85 euro). Deze meter is van prima kwaliteit en wordt geleverd met gebruiksvriendelijke software. Een vergelijkbaar alternatief is de Pantone Huey (www.pantone.nl).

Voordat u begint is het verstanding om tijdelijk de screensaver of stand-by-modus van Windows uit te schakelen. De eerste stappen zijn vergelijkbaar met die van Adobe Gamma. Eerst moet u kiezen wat voor soort monitor u hebt (crt, lcd of een beamer) en wat voor gamma en witbalans u wilt. U kunt hier het beste de standaardwaardes invullen: een gamma van 2.2 en een witbalans van 6.500K. Vervolgens dient u aan te geven wat u kunt instellen op uw monitor op het gebied van helderheid, contrast en backlight. Bij de meeste monitors kunt u in ieder geval de helderheid en het contrast aanpassen, terwijl bij een notebookscherm ook de backlight is in te stellen. Afhankelijk van uw antwoorden, krijgt u de vraag voorgeschoteld om uw wit- en zwartpunt in te stellen met behulp van de helderheid, het contrast of de backlight.

Daarna krijgt u de vraag op wat voor manier u op uw monitor de witbalans kunt instellen. Het is niet heel belangrijk wat u kiest, zolang u er maar voor zorgt dat uw monitor ingesteld staat op 6.500K. Hoe dat precies moet, verschilt per monitor (raadpleeg dan ook de handleiding). Hebt u deze stappen doorlopen, dan kunt u de Spyder 2 kleurmeter op het scherm hangen, waarna het programma een aantal tinten in rood, groen, blauw en grijs afbeeldt. De Spyder meet de kleurwaardes en bepaalt op basis van deze meting het uiteindelijke profiel. Achteraf kunt u zien wat het verschil is voor en na de meting.

Standaard start Colorvision Startup automatisch met Windows op. Hebt u dit liever niet, verwijder dan Colorvision uit de map opstarten (Start / Alle Programma’s / Opstarten), of verplaatst de snelkoppeling naar (bijvoorbeeld) het bureaublad. Maakt u gebruik van meerdere profielen, wissel dan met het meegeïnstalleerde ProfileChooser tussen de profielen. Standaard staat Colovision zo ingesteld dat u elke maand een nieuw kalibratieverzoek krijgt voorgeschoteld;de kleurweergave kan namelijk iets schommelen. Onze ervaring is dat het niet zo nauw luistert: een keer kalibreren per half jaar is voor de meeste mensen meer dan voldoende. Overigens is het ook belangrijk om Adobe Gamma uit de lijst van opstartprogramma’s te halen wanneer u gebruik maakt van ­Colorvision - dit om te voorkomen dat het ver­keerde profiel wordt geladen.

Conclusie

Hoewel de kleurweergave van beeldschermen vaak te wensen overlaat, kunt u daar eenvoudig zelf iets aan doen. De Colorvision Spyder 2 levert prima werk af en is bijzonder gebruiksvriendelijk, maar voor wie geen 85 euro over heeft en af en toe wat foto’s bewerkt is Adobe Gamma een prima alternatief!

Deel:
De reacties worden ingeladen, een moment geduld...