Want ook op internet kunt u de bekende kat in de zak kopen en zijn virtuele zakkenrollers op uw geld uit. Wij zetten 10 onmisbare tips voor u op een rij, waarmee online shoppen leuk en veilig blijft.
De tijd dat software alleen in een doos in een winkel werd verkocht, is bijna niet meer voor te stellen. Hoewel er op websites vaak nog een fraai vormgegeven verpakking staat afgebeeld, is het tegenwoordig een kwestie van een paar muisklikken en het pakketje komt op uw computer tot leven. Vrijwel iedereen neust wel eens rond op internet, op zoek naar een handig of leuk programmaatje. De keuze is groot, enkele zoekwoorden intikken levert een lange lijst op.

Een paar linkjes aanklikken, met een kop koffie in de hand beoordelen welk programma belooft te doen wat u zoekt, en betalen maar. Toch is het verstandig om dit niet al te roekeloos te doen, en er even goed de tijd voor te nemen. Zo blijft online software kopen leuk en houdt u er geen nare bijsmaak aan over.

Betrouwbare leveranciers

U wilt alleen zaken doen met leveranciers die u kunt vertrouwen. Helaas zal iemand die het minder goed met u voorheeft, veel moeite doen om toch uw vertrouwen te winnen. Een waterdichte formule is dan ook niet te geven. Uw gezonde verstand en intuïtie zijn uw meest waardevolle instrumenten.

Bekende bedrijven vertrouwt u vast eerder dan de website van een onbekende programmeur ergens ver weg. Vooral als die persoon niets over zichzelf vertelt, terwijl u wel uw creditcardnummer en persoonlijke gegevens bij hem moet achterlaten, is het beter om geen zaken met hem te doen. Gelukkig hoeft u echt niet alleen bij grote bedrijven te winkelen. Veel kleine bedrijven en zelfs particulieren hebben leuke software en het merendeel is er echt niet op uit om uw rekening te plunderen.

Probeer om zo veel mogelijk informatie over de aanbieder en zijn activiteiten te verzamelen, voordat u persoonlijke gegevens in een bestelformulier intikt.

Een adres en telefoonnummer zijn wel het minste. Een vraag sturen en kijken of u binnen een redelijke termijn een solide antwoord krijgt, zoals over betaalmogelijkheden en de ondersteuning die u mag verwachten, is een manier om een beeld te vormen.

Zet uw computer op slot
Criminelen winkelen al voordat online winkels hun deuren openen. Hoe? Door te proberen om uw rekeningnummer, pasnummer en wachtwoord te achterhalen. Bijvoorbeeld door op uw computer of netwerkverbinding in te breken. Een firewall (eventueel in een router) en bijgewerkte virusscanner zijn dan ook onmisbaar.

Voordat u persoonlijke gegevens intikt en vooral zodra u op het punt staat een betaling te doen, kunt u beter eerst controleren of u via een beveiligde verbinding werkt. Alles wat u intikt wordt dan gecodeerd verstuurd, zodat onbevoegden er niets mee kunnen. Het internet is een aaneenschakeling van verbindingen en servers en het is veiliger als uw gegevens onderweg onleesbaar zijn. Dat u via een beveiligde verbinding werkt, kunt u zien aan de tekst ‘https://’ in het internetadres en aan het slot-pictogram. Een beveiligde verbinding is overigens geen garantie dat de website die u bezoekt te vertrouwen is.

Voordat u persoonlijke gegevens intikt, kunt u beter eerst controleren of u via een beveiligde verbinding werkt.

Wat doet de gemeenschap

U bent niet de enige die online software koopt, en daar kunt u handig gebruik van maken. Als u via een zoekmachine en op fora zoekt naar de ervaringen van eerdere kopers, kunt u een miskoop voorkomen. U komt te weten of de software die u in gedachten hebt een goede keuze is, en of kenners een beter alternatief aanbevelen. Zo profiteert u mooi van de ervaringen van anderen. Als u het leuk vindt, kunt u uw eigen ervaringen delen, zodat u weer anderen helpt.

Ongevraagde aanbiedingen

Soms bent u helemaal niet op zoek naar software, maar wordt u spontaan iets aangeboden. Via een e-mail (spam), een pop-up, of een flitsende banner op een website. Ingaan op aanbiedingen die u zomaar van een onbekende ontvangt, is meestal niet verstandig. U hebt er geen idee van of de afzender is wie hij beweert te zijn, laat staan of zijn bedoelingen goed zijn. Als u op een website aangeeft dat u op de hoogte gehouden wilt worden van nieuwtjes en aanbiedingen, is het natuurlijk wat anders. Dat u vooral moet oppassen met websites die er twijfelachtige of zelfs illegale praktijken op na houden, hoeven wij u vast niet te vertellen.

Betalen voor gratis software
Het maken van een goed programma kost tijd en energie, maar er zitten exemplaren tussen die met minimale inspanning lijken te zijn gemaakt. Soms maakt de ontwikkelaar handig gebruik van programma’s die hij zelf gratis van internet heeft geplukt. Hij bouwt dan een eenvoudige grafische schil die er best aardig uitziet, maar het echte werk wordt door de onderliggende programma’s uitgevoerd. Vaak merkt u het niet eens, omdat die onzichtbaar op de achtergrond draaien. Best wel raar, om daar geld voor te vragen.

Zo bestaat er software die - na betaling van een eenmalig bedrag - grote aantallen televisiezenders aan u doorgeeft. Alleen zendt degene aan wie u betaalt die programma’s niet zelf uit, u wordt doorgestuurd naar online televisiezenders die gratis zijn te ontvangen. Gelukkig bestaan er gratis alternatieven, zodat u wel het gemak hebt van een programma dat duizenden televisiezenders voor u in kaart brengt, maar zonder dat het u geld kost.

De levensduur van software

Als u een leuk pakket hebt gekocht, wilt u er zo lang mogelijk plezier van hebben. Net als bij een product dat u in de winkel koopt, mag u verwachten dat software een redelijke tijd meegaat. Nu zal een programma niet slijten, maar de omgeving waarin het draait verandert wel. U breidt uw computer uit of vervangt hem door een ander exemplaar, u brengt een update of een Service Pack aan, of u stapt over naar een andere Windows-versie. Het kan dan gebeuren dat software plotseling niet meer werkt.

Van gratis programma’s verschijnen meestal regelmatig updates en nieuwe versies. Het probleem is dan snel opgelost. Aan de andere kant kan de programmeur elk moment besluiten om er mee te stoppen, of om over te schakelen naar een betaalsysteem. Bij betaalde software is het niet meer dan redelijk dat u recht hebt op ondersteuning. Maar dat is meestal niet levenslang. Controleert u daarom goed wat u koopt. Gaat het om levenslange hulp, of een beperkte periode van bijvoorbeeld een jaar? Zijn verbeteringen in de huidige versie gratis, maar moet u opnieuw betalen voor een nieuwe versie? En komt u als vaste klant dan in aanmerking voor een gereduceerd tarief?

Voor niets gaat de zon op

Natuurlijk is er niets op tegen om te betalen voor software. Integendeel, voor de maker kan het een flinke steun in de rug zijn. Het schrijven van een goed programma kost veel tijd en ook het jarenlange onderhoud en ondersteunen van gebruikers met vragen en problemen, is een hele klus.

Omdat ook u voor uw geld moet werken, wilt u vast niet teveel betalen, of betalen terwijl dat niet nodig is. Als u een programma zelden gebruikt en dezelfde functionaliteit is ook gratis verkrijgbaar, waarom dan niet hiervoor kiezen? Zo houdt u geld over voor de programma’s die u wel veel gebruikt. Van tevoren op een rijtje zetten wat u met het programma gaat doen en hoe belangrijk het voor u is, kan daarom geen kwaad. De keuze is groot, u kunt rustig doorzoeken tot u een betaalbaar of gratis pakket vindt dat aan uw belangrijkste eisen en wensen voldoet.

Zakelijk of privé
Soms mag u software gratis gebruiken zolang het voor privédoeleinden is. Voor zakelijk gebruik moet dan wel worden betaald. Een zakelijke versie met meer mogelijkheden voor een hogere prijs, kan ook. Er bestaat software die aan de hand van uw gedrag probeert in te schatten of u niet stiekem toch zakelijk bezig bent. Althans, aan de hand van verwachtingen, wordt u in een hokje geplaatst. Het kan zomaar gebeuren dat u plotseling als zakelijke gebruiker wordt gezien, omdat het programma vindt dat u er teveel mee doet – en prompt stopt het met werken totdat u hebt betaald. Erg lastig, want u bent ondertussen van het programma afhankelijk en wordt zomaar voor het blok gezet.

Voor privégebruik mag u Allways Sync gratis gebruiken, maar als u er veel gebruik van maakt, denkt het programma dat u een zakelijke klant bent en moet u per direct betalen.

Evaluatieperiode

Vaak kunt u een programma gratis een tijdje uitproberen. Zo kunt u in de praktijk zien of het echt is wat u zoekt en voorkomt u dat het progamma alsnog tegenvalt. Helaas werken veel programma’s tijdens de evaluatieperiode niet volledig en zijn er flinke beperkingen ingebouwd, om u te prikkelen zo snel mogelijk tot aanschaf over te gaan. Van een film mag u maar vijf minuten omzetten, een bewerkte foto kan niet worden weggeschreven, of handige functionaliteiten zijn geblokkeerd.

Vraagt u zich dan af, of u zich wel een goed beeld kunt vormen van het product. Daar is een evaluatieperiode immers voor bedoeld. Hebt u er geen goed gevoel over, laat het pakket dan voor wat het is en ga op zoek naar een alternatief. U kunt de leverancier ook om ruimere testmogelijkheden vragen. Een serieuze partij zal hier voor openstaan, zeker als u aangeeft oprecht in zijn product geïnteresseerd te zijn.


Ga op zoek naar ervaringen van andere gebruikers om te achter­halen wat voor vlees u in de kuip hebt.

Verborgen kosten

Controleert u goed wát u koopt. Gaat het om een eenmalig bedrag, of is er sprake van een abonnement? Mag u het programma op meerdere computers gebruiken, of slechts op één computer (tegelijk)? Zijn er beperkingen in het gebruik, zoals de hoeveelheid video’s die u mag omzetten, of het aantal bestanden dat u mag versturen? Let u ook prijzen exclusief BTW en de koers van buitenlandse valuta, zodat u niet schrikt van het bedrag op uw bankafschrift.

Al deze informatie hoort op de website te staan, maar dat wil niet zeggen dat het prominent in beeld staat. Soms staat het bewust in een achterafhoekje, of verstopt in de algemene voorwaarden. Kunt u niets vinden, of wordt het vaag en onbegrijpelijk omschreven, neemt u dan vooraf contact op met de leverancier en bewaart u deze informatie zorgvuldig.

Koop dichtbij

Software is niet alleen op buitenlandse websites te koop, maar ook via Nederlandse aanbieders. Dat kan handig zijn, want dan kunt u makkelijker contact opnemen bij vragen of problemen en een telefoontje kost niet meteen een hoop geld. Als u zelf het bedrag naar een rekening kunt overmaken, weet u meteen zeker dat het bij een eenmalige betaling blijft. Bij betaling via PayPal, laat u trouwens ook geen rekeninggegevens bij de leverancier achter. Van gecontroleerde verkopers is de identiteit bij PayPal bekend, dat biedt u wat extra zekerheid.

Als u betaalt via PayPal laat u geen betalingsgegevens bij de verkoper achter.

Bewaar gegevens

Sluit het venster waarop de aankoop staat niet voordat u de aankoopbevestiging in uw postbak hebt zitten. Want mocht die niet aankomen, dan kunt u een printje van het scherm maken. Bewaar en print elke aankoopbevestiging. Ook eventuele correspondentie kunt u beter niet weggooien. Om te voorkomen dat u een e-mail kwijtraakt, kunt u die in de map bij uw andere documenten bewaren, bijvoorbeeld als msg- of html-bestand. Ook licentiecodes die u elektronisch ontvangt, kunt u daar bewaren. Mocht u de software opnieuw moeten installeren, dan hebt u die gegevens zeker nodig.

Afschriften controleren

Controleer uw bankafschriften en trek meteen aan de bel als er iets niet klopt. Herinner de leverancier aan de gemaakte afspraak en geef aan dat u over de benodigde gegevens beschikt. Schat wel eerst in of er sprake is van een menselijke vergissing, voordat u boos wordt of met juridische stappen dreigt. In goed overleg valt veel meer op te lossen.

Conclusie

Online software kopen is de normaalste zaak van de wereld. Het is een goed idee helder te hebben wat u zoekt, zodat u gericht kunt zoeken en niet verdrinkt in het grote aanbod. Vergelijkbare functionaliteit is vaak zowel gratis als betaald beschikbaar.

Hoewel het risico niet overdreven groot is, kan er net zoals bij aankopen in het gewone leven, wel eens iets mis gaan. Aankoopbevestigingen en correspondentie zijn dan onmisbaar. Met gezond verstand en luisteren naar uw gevoel, komt u al een heel eind. Door gebruik te maken van onze tips, komt de rest vanzelf goed!

Ineens blijk ik een abonnement te hebben!
Ook Computer!Totaal-lezer Frits Egelie kan over het aanschaffen van online software meepraten. Hij vertelt: “Vorig jaar mei heb ik Registry Mechanic versie 6 van PC Tools gekocht. Ik heb met mijn creditcard betaald, iets wat ik vaak bij online aankopen doe. Ik heb hier nooit problemen mee gehad. Mijn verbazing was dan ook groot, toen ik een bericht kreeg, waarin wordt beweerd dat ik een nieuwe order heb geplaatst. Dat heb ik namelijk helemaal niet gedaan! Ik krijg ongevraagd een orderbevestiging en een e-mail met een nieuwe licentiecode. In de order van vorig jaar zie ik dat ik een abonnement van een jaar heb afgesloten. PC Tools beweert dat het op het aankoopscherm heeft gestaan, maar dat heb ik niet gezien. Na eindeloos zoeken op de website heb ik gevonden dat je 20 dagen voor het einde moet opzeggen, anders loopt het abonnement door. Het staat in de aankoopvoorwaarden, maar die lap tekst lees ik alleen vluchtig door, omdat er eigenlijk altijd hetzelfde instaat.

De nieuwe licentie is van Registry Mechanic versie 7 en aangezien ik nog gewoon met Windows XP werk, heb ik geen behoefte aan een nieuwe versie die ook onder Vista werkt. Versie 6 werkt prima voor mij. Na contact met mijn bank, blijkt de transactie al bij hen bekend te zijn en ze zeggen dat ik dat niet kan terugdraaien zonder medewerking van de verkopende partij. Na intensief e-mailcontact met PC Tools is het abonnement nu beëindigd en het bedrag is gelukkig weer teruggestort op mijn rekening. Blijkbaar heeft PC Tools mijn creditcardnummer al die tijd bewaard, terwijl ik het altijd moet intikken, als ik opnieuw bij een bedrijf bestel. Mijn bank zegt dat bewaren mag als het om een abonnement gaat.’’

Op het eerste gezicht lijkt het of u eenmalig aan PC Tools betaalt. Maar als u door de voorwaarden bladert en deze goed doorleest, blijkt het om een abonnement te gaan.