Het principe van Windows Home Server is relatief eenvoudig. Vergelijkbaar met professionele servers, staat Home Server centraal in uw netwerk. Met Home Server kunt u vervolgens drie hoofdtaken uitvoeren: gegevens centraal opslaan, de documenten op de aangesloten computers veiligstellen en de machines en inhoud via internet toegankelijk maken. Computer!Totaal sprak met Steven VanRoekel, die bij Microsoft verantwoordelijk is voor de Server Solutions-groep en zich vanaf het begin bezighoudt met Home Server. "Voordat we met de ontwikkeling van Windows Home Server begonnen, hebben we kwalitatief onderzoek verricht. We zagen uiteraard de ontwikkeling binnen huishoudens om de groeiende hoeveelheid digitale media te organiseren en de behoefte om de computers en informatie binnen het thuisnetwerk te beveiligen. Dat zijn dan ook twee uitgangspunten geweest bij de ontwikkeling van Windows Home Server.
Evaluatieversie
Via de link http://ct.link.idg.nl/hseval kunt u een evaluatieversie van Windows Home Server bestellen, die u 120 dagen kunt gebruiken. U betaalt hiervoor 6,68 euro administratie- en verzendkosten.
Tijdens het onderzoek hebben we ook bekeken hoe gebruikers omgaan met bestaande back-upoplossingen, zoals externe schijven met een 'one touch'-knop om een reservekopie te maken. Het bleek dat 60 tot 70 procent die knop vroeg of laat niet meer gebruikte. We zijn dan ook op zoek gegaan naar andere laagdrempelige oplossingen."
De Home Server van Quibus en Fujitsu-Siemens hebben dezelfde behuizing.
Recycling?
Windows Home Server is gebaseerd op Windows Server 2003 SP2. Opvallend, als u bedenkt dat begin 2008 al het nieuwe Windows Server 2008 verschijnt. Toch is Home Server niet gebaseerd op de 2008-editie. Gevraagd naar de overwegingen hiervoor, noemt Steven VanRoekel dat de softwarereus uit Redmond er bewust voor heeft gekozen de serverversie nog voor de feestdagen van 2007 uit te brengen. Daarnaast is de ontwikkeling van Windows Home Server drie jaar voor de introductie gestart en lag op dat moment de basis van Windows Server 2003 voor de hand.
Er zijn twee manieren om Windows Home Server aan te schaffen. In eerste instantie kunt u een kant-en-klare Home Server-machine aanschaffen. Op het moment van schrijven zijn er in Nederland verschillende leveranciers die Home Server-machines leveren, waaronder Fujitsu-Siemens, Quote, Quibus, Informatique, Databyte en Complies. Daarnaast kunt u de software zelf aanschaffen om een eigen configuratie samen te stellen. Navraag bij Microsoft leert dat u circa 150 tot 200 euro voor een losse licentie van Home Server betaalt.
Twee hoofdcomponenten
Windows Home Server bestaat uit twee componenten. Naast de server zelf, installeert u op de clientcomputers binnen het thuisnetwerk de Home Server Console-software. De computers moeten hiervoor zijn uitgerust met Windows XP met Service Pack 2 of Windows Vista. Deze software zorgt voor de noodzakelijke koppeling met Home Server en stelt u in staat de machine op afstand te configureren. U kunt maximaal tien machines op Home Server aansluiten.
Opvallend is dat Windows Home Server niet via een draadloze verbinding in het netwerk kan worden opgenomen. Hoewel de werkstations binnen het netwerk draadloos mogen zijn aangesloten, moet de server zelf bekabeld binnen het netwerk zijn opgenomen. Home Server fungeert niet als DHCP-server en gaat ervan uit dat de werkstations binnen uw thuisnetwerk een ip-adres krijgen toegewezen van een ander apparaat, zoals de router.
Afb.1: Als u zich direct aanmeldt op het bureaublad van Windows Home Server, komt u in aanraking met de achterliggende onderdelen van Windows Server 2003.
Beheerconsole
U beheert Windows Home Server op afstand via de Home Server Console, dat via een pictogram in het systeemvak van de clientcomputers toegankelijk is (afbeelding 1). Hoewel het mogelijk is om u direct aan te melden op het bureaublad van Home Server (via een Remote Desktop-sessie), wordt dit afgeraden (afbeelding 2). De reden hiervoor is eenvoudig: op dat moment bent u aangemeld als Administrator en hebt u toegang tot alle configuratieonderdelen van het onderliggende Windows Server en bestaat het risico dat er instellingen worden veranderd die de werking van Home Server beïnvloeden.
Afb.2: De waarschuwing waarin u wordt afgeraden direct instellingen aan te passen in Windows Server 2003.
De eerdergenoemde beheerconsole is juist bedoeld om deze zaken van de eindgebruiker af te schermen. Helemaal overtuigd van deze aanpak zijn wij niet. Voor sommige taken ontkomt u er niet aan alsnog direct via het bureaublad van Home Server te werken, bijvoorbeeld bij de installatie van een antivirusprogramma. De makers hadden er beter aan gedaan voor dergelijke situaties een aparte gebruikersaccount te maken die de volledige set configuratiegereedschap van Windows Server alsnog afschermt van de gebruiker. Meer dan een waarschuwing wordt er nu niet gegeven.
Als twee druppels water
Bent u al bekend met Windows Server 2003 en gaat u voor het eerst aan de slag met Windows Home Server, dan is het verleidelijk om te concluderen dat het hier simpelweg gaat om een Server-product met daaroverheen een gebruiksvriendelijke, grafische configuratieschil. Schijn bedriegt: hoewel Home Server als onderliggende basis gebruik maakt van Windows Server 2003, gaat het hier niet om een volwaardige serverversie. Zo beschikt Home Server bijvoorbeeld niet over Active Directory en een domeincontroller.
De beheerconsole is opgebouwd uit vijf tabbladen. Op het eerste tabblad (Computer & Backup) vindt u een overzicht van de computers in het netwerk en leest u wanneer een back-up van de machines is gemaakt. Via hetzelfde scherm hebt u toegang tot een wizard waarmee u per werkstation het back-upschema kunt instellen. U kunt overigens ook handmatig een back-upactie starten, via het pictogram van de Home Connector-software op de cliëntcomputer. Helaas kan Home Server niet overweg met FAT-schijven, alleen schijven met het NTFS-bestandssysteem kunnen worden veiliggesteld. Via het tweede tabblad User Accounts kunt u gebruikersaccounts voor Home Server aanmaken. Het aanmaken van een nieuw gebruikersaccount verloopt eenvoudig: meer dan het opgeven van de naam, titel van de gebruikersaccount en aangeven of externe toegang moet worden ingeschakeld, is niet nodig. Het is hierbij verstandig om dezelfde gebruikersnaam en wachtwoord aan te houden als de accounts op de werkstations: alleen dan hebt u eenvoudig toegang tot de gedeelde mappen via de andere computers.
Op het tabblad Shared Folders geeft u aan welke gedeelde mappen op Home Server moeten worden aangemaakt. Via het achterliggende eigenschappenvenster kunt u opgeven of de betreffende map over de verschillende schijven moet worden gedupliceerd. De tab Server Storage geeft u toegang tot het opslagvolume van Home Server, waarbij alle aangesloten schijven tot één volume worden gerekend. In een taartgrafiek wordt aangegeven voor welke onderdelen de schijf wordt gebruikt, zoals gedeelde mappen, back-upbestanden en systeembestanden. Op het vijfde en laatste tabblad (Network) ziet u de status van het netwerk. Functioneert het netwerk niet naar behoren of is het niet goed beveiligd, dan wordt hiervan melding gemaakt.
Afb.3: Apparaten die op Home Server zijn aangesloten, zoals een Xbox 360 of Media Center Extender, hebben via de bestaande Media Connect-technologie toegang tot muziek, films en foto's.
Extra functionaliteit
In de basis blijft de functionaliteit van Windows Home Server redelijk beperkt. Interessant is de mogelijkheid om Home Server uit te breiden met add-ins, die aanvullende functies aan het besturingssysteem toevoegen (afbeelding 3). Op dit vlak hanteert Home Server een open systeem: de add-ins kunnen door derde partijen worden ontwikkeld. Waarschijnlijk zal deze beslissing positief uitpakken, doordat gebruikers bij specifieke behoeften zelf voor de functionaliteit kunnen zorgen. U kunt het model vergelijken met de gadgets voor de Sidebar van Windows Vista, die eveneens door uiteenlopende partijen worden gemaakt.
Navraag bij Microsoft leert dat er niet is voorzien in een kwaliteitscontrole of certificeringproces voor de add-ins: de uiteindelijke kwaliteit van de gadgets zal dan ook afhankelijk zijn van de makers. Een van de eerste add-ins is Whiist, dat door een enthousiaste programmeur is ontwikkeld. Met Whiist kunt u meerdere websites en fotoboeken via Home Server hosten. Door de foto's in een specifieke map te plaatsen, worden deze direct op het web gepubliceerd.
Andere voorbeelden van add-ins zijn PhotoSync for Home Server, waarmee u een specifieke map met foto's automatisch kunt laten synchroniseren met Flickr, en Recorded TV Manager, waarmee u een overzicht van alle televisieopnamen van de Media Center-computers genereert. Naar verwachting zullen ook commerciële partijen zich op de markt van add-ins begeven, bijvoorbeeld met een add-in voor antivirusbeveiliging of woningautomatisering.
Echt gestroomlijnd is het toevoegen van add-ins niet. Via het bijbehorende eigenschappenvenster kunt u weliswaar een overzicht van geïnstalleerde en aanwezige uitbreidingen opvragen, maar blijkt het niet mogelijk om nieuwe add-ins te zoeken en te installeren. U kunt de add-ins vinden op verschillende websites. Afhankelijk van de add-in, moet u deze eerst in de map Add-ins onder de gedeelde map van Windows Home Server plaatsen. Vervolgens opent u het eerdergenoemde eigenschappenvenster en hebt u de mogelijkheid om de add-in te installeren.
Webhosting
Hoewel deze functionaliteit standaard is uitgeschakeld, fungeert Windows Home Server ook als webserver. Via het instellingenvenster kunt u de webhosting inschakelen. Home Server controleert vervolgens welke router wordt gebruikt en probeert de vereiste instellingen automatisch te configureren. Een nobel streven, maar in de praktijk levert dit wisselende resultaten op. De server controleert of de router de Universal Plug & Play (UPnP)-standaard ondersteunt en past vervolgens de instellingen voor webhosting en remote access aan (afbeelding 4). Ontbreekt de UPnP-ondersteuning, dan bent u aangewezen op handwerk, en dient u zelf de juiste poorten en forwardings in te stellen.
Afb.4: Via het instellingenvenster van Home Server stelt u de website in.
Hoewel er is voorzien in een algemene uitleg, zullen vooral minder ervaren gebruikers mogelijk moeite hebben met het instellen. Met Home Server kunt u een domeinnaam koppelen aan de machine via Windows Live Domains. U kiest zelf een naam, waarna de machine bereikbaar is via het adres
Afb.5: Van buitenaf toegang tot uw gedeelde mappen. Rechtsboven vindt u een zoekvak, waarmee u vanuit de browser direct de mapinhoud kunt doorzoeken.
De website van Windows Home Server biedt enkele interessante mogelijkheden. Allereerst kunt u de inhoud van de gebruikersmappen toegankelijk maken. Een ander onderdeel van Home Server is Remote Access (afbeelding 5), waarmee u uw individuele werkstations via een internetverbinding van buitenaf kunt benaderen. Feitelijk gaat het hier om de Remote Desktop-functionaliteit. Om deze functie te gebruiken, moet op de benaderde computer Windows XP Professional of Windows Vista Ultimate, Business of Enterprise actief zijn. Alleen deze Windows-versies kunnen als host optreden bij een Remote Desktop-connectie. Wat ons betreft is het een gemiste kans dat Windows XP Home Edition en – wellicht nog belangrijk – Windows Vista Home Basic en Windows Vista Home Premium daardoor buiten de boot vallen. In deze besturingssystemen ontbreekt de mogelijkheid om als host-computer te fungeren.
Opslag- en back-upfunctionaliteit
Opslag en back-up vormt een speerpunt van Windows Home Server. De opslag is gebaseerd op het principe van 'balanced storage'. Alle in- en externe schijven die u aan de server toevoegt, worden direct geformatteerd en aan de gebruiker gepresenteerd als één volume (afbeelding 6). Voor de werkstations wordt de totale opslagcapaciteit dan ook getoond als een netwerkschijf. Via het beheervenster ziet u wanneer de herverdeling van data over alle schijven voor het laatst heeft plaatsgevonden en de gegevens dus in één volume zijn opgenomen. Voor back-ups werkt Home Server op clusterniveau. Dubbelingen in de gegevens worden uitgesloten. U kunt zelf aangeven welke bestanden waardevol zijn, waarna Home Server deze dupliceert op de andere schijven.
Afb.6: Toegevoegde schijven worden geformatteerd en gepresenteerd als één volume.
Wanneer een schijf het onverhoopt begeeft, kunt u deze vervangen door een nieuwe schijf en wordt deze door Home Server na een 'balance'-sessie voorzien van de gegevens van de oude schijf. Volgens Steven VanRoekel heeft het ontwikkelteam bewust niet gekozen voor raid-ondersteuning. "Het raid-systeem zou ons een aantal beperkingen opleggen. Zo moeten de gebruikte schijven bij raid van een gelijke grootte zijn. Daarnaast maken zij gebruik van dezelfde bus, terwijl wij juist willen dat de gebruiker diverse schijven via verschillende aansluitingen, zoals firewire en usb, kan gebruiken", aldus VanRoekel.
Systeemeisen
Om Windows Home Server te kunnen installeren, wordt een machine met minimaal een Pentium III-processor op 1 GHz aangeraden, met 512 MB intern geheugen en een vaste schijf met 70 GB vrije schijfruimte. Deze eisen zijn echter aan de krappe kant. Om goed te kunnen werken met Home Server is minimaal 1 GB RAM aan te raden en een vaste schijf van 300 GB. Als u Windows Home Server zelf installeert, hebt u voor het installatiegedeelte een dvd-speler, beeldscherm, toetsenbord en muis nodig. De randapparatuur kunt u later weer loskoppelen. U benadert de machine immers in de dagelijkse praktijk op afstand vanaf een andere machine.
Conclusie
Windows Home Server is een interessant product voor gebruikers die hun digitale media verantwoord op een centrale locatie willen opslaan, deze van buitenaf toegankelijk willen maken en niet willen omkijken naar de noodzakelijke back-ups. Toch blijft de jongste Windows-telg nog een 'versie 1.0'-product, waarin de basis wordt gelegd voor toekomstige versies. De nadruk ligt nu nog hoofdzakelijk op back-up, en daarvoor zijn prima NAS-alternatieven beschikbaar die zich functioneel gezien kunnen grotendeels kunnen meten met Windows Home Server. Een belangrijke troef die Windows Home Server in handen heeft, is de ondersteuning van add-ins van derde partijen. Deze kunnen de uiteindelijke functionaliteit flink bepalen. De tijd moet uitwijzen hoeveel meerwaarde de add-ins aan Home Server kunnen toevoegen.
Kant-en-klare Home Servers
Fujitsu-Siemens Scaleo: http://www.fujitsu-siemens.nl/
Quote Q-Motion: www.qmotion.nl
Quibus Helena Island: www.quibus.nl
Informatique: www.informatique.nl
Databyte: www.databyte.nl
Complies: http://yoursmm.nl
© copyright 2011 IDG Nederland, Computer!Totaal.