Zo stel je een gaming-pc samen

Door: Stephan Overbeeke | 06 maart 2019 11:00

beste speakers voor pc
How To

In dit artikel leiden we jou naar jouw ideale game-pc, of je nu een betaalbare instapper zoekt voor een incidenteel spelletje, een fanatieke Fortnite-fan bent of de dikste bak zoekt voor gaming. We vertellen je waar je op moet letten en geven je duidelijke adviezen om tot een echte gaming-pc te komen.

Voordat we in de specificaties en componenten duiken, is het belangrijk om eerst goed na te denken over wat je nu echt wilt bereiken. Een game-pc voor een paar honderd euro is mogelijk, maar een echt high-end-systeem kan je zo duizenden euro’s kosten. Een instap-game-pc is veelal meer dan voldoende voor de populairste games van dit moment. Zo zouden Fortnite of Minecraft niet zo populair geweest zijn als je het niet had kunnen spelen op een eenvoudige computer. Wil je echter de grote titels van de grote uitgevers spelen, denk aan EA’s Battlefield V, Ubisofts Assassin’s Creed Odyssey of Activisions Call of Duty: Black Ops 4, dan zul je wat dieper in de buidel willen tasten. Wil je gamen op hogere resoluties dan full hd (1920 × 1080)? Dan zal een geschikte game-pc in de papieren lopen.

Instap, mid-range of high-end

Computers zijn complex en de mogelijkheden met de vele duizenden componenten op de markt zijn eindeloos. In dit artikel breken we dat op in drie heldere groepen: instap-, mid-range- en high-end-game-pc’s. Instapcomponenten zijn voor systemen primair bedoeld voor populaire, lichtere games (naast Fortnite zijn dat bijvoorbeeld League of Legends en de WarGames-spellen). Met een instap-game-pc zul je praktisch elk spel wel kunnen spelen, maar zwaardere games werken alleen met een lagere beeldkwaliteit.

Voor de mid-range richten we ons op gamers die alle moderne games met hoge instellingen in beeld willen brengen, of games juist op zeer hoge framerates willen spelen voor bijvoorbeeld competitief online gamen met snelle gamemonitoren. Bij de adviezen voor de high-end-pc’s richten we ons op de groep mensen die niet alleen alles willen kunnen spelen op hogere resoluties (27inch-schermen met 2560 × 1440p, 34inch-ultrawides met 3440 × 1440p of 4K-schermen), maar feitelijk alles met hun pc willen kunnen doen wat denkbaar is.

Zelf bouwen of kant en klaar kopen?

Zelf bouwen is niet eng en het internet staat vol pc-bouw handleidingen. Aan de andere kant kun je bij praktisch elke webshop die componenten verkoopt ook het systeem laten assembleren voor een paar tientjes. Gemak dient de mens. De kennis die je hier opdoet kun je ook toepassen op grote systeembouwers of bij je aanschaf van een kant-en-klaar A-merk-systeem in een fysieke winkel. Helaas zien we bij dergelijke pc’s dat er vaak wat oudere onderdelen worden gebruikt of wordt bezuinigd op cruciale onderdelen. Er gaat in onze optiek dan ook niets boven goede informatie, zodat jij een echt nieuw systeem kan (laten) bouwen.

Videokaart

De videokaart is zonder twijfel het meest cruciale onderdeel van je game-pc. Hij bepaalt grotendeels hoe soepel games lopen en hoe goed ze voor de dag komen. Met slechts twee fabrikanten (Nvidia en AMD) aan de basis van elke moderne videokaart, is de juiste kiezen niet heel lastig: koop een zo snel mogelijke als je budget toestaat.

Instap

Voor de instap-pc strijden de Nvidia GeForce GTX 1050 Ti (4 GB) en de AMD Radeon RX 570 (4 GB) tegen elkaar. Beide kosten tussen de 150 en 200 euro. De Nvidia-chip is zuiniger, maar de AMD Radeon RX 570 biedt op zijn prijspunt flink betere prestaties. Ook FreeSync is een sterk argument in het voordeel van AMD, hierdoor komen zwaardere games beter naar voren op een FreeSync-scherm. Nvidia’s tegenhanger G-Sync is even capabel, maar dat zien we praktisch alleen in luxe, dure schermen terug. Daardoor is de AMD RX 570 overtuigend onze aanrader in het instapsegment. We raden je af te besparen met een goedkopere RX 560 of GTX 1030 of 1050: daar lever je heel veel prestaties mee in.

Mid-range

Voor een mid-range-pc kijken we richting de Nvidia GeForce GTX 1060 (6 GB) of de AMD Radeon RX 580 (8 GB), te koop vanaf ca. 250 euro. Beide kaarten zijn uitstekend geschikt voor het spelen van zwaardere of zeer snelle games op full hd. Een echt betere keuze is er niet. Beide hebben hun sterke kanten: ze zijn grofweg even snel, Nvidia is iets zuiniger wat fijn is in compactere behuizingen, AMD heeft wederom FreeSync als voordeel. Ons advies is een leuke aanbieding op te zoeken, denk aan een extra scherpe prijs of wat gratis games bij je aanschaf. Valt een GTX 1070 of RX 590 binnen je budget? Pak die upgrade dan mee.

Een AMD Radeon RX 580 is een prima keuze voor een mid-range-game-pc.

High-end

Het high-end-segment wordt gedomineerd door Nvidia. Een incidentele aanbieding van de AMD Radeon Vega kan interessant zijn, maar het zijn de GeForce-kaarten die dit segment domineren. Koop de beste chip die je budget toestaat: een RTX 2070 is een mooie kaart voor 1440p-gaming, maar het zijn de RTX 2080 en extreem dure RTX 2080 Ti die de beste prestaties bieden als je het geld ervoor over hebt. Tip: als je nog een GTX 1080 Ti op de kop kunt tikken, doe dat dan gerust: dat is bijna een RTX 2080-prestatie voor flink minder geld.

Wil je absolute topprestaties, dan kun je niet om een Nvidia RTX 2080 Ti heen.

Ons advies

Instap: AMD Radeon RX 570 (4 GB)

Mid-range: Nvidia GeForce GTX 1060 (6 GB), AMD Radeon RX 580 (8 GB)

High-end: Nvidia GeForce RTX 2070, 2080, 2080 Ti

Processor

De processor is de motor van de typische computer en bepaalt veelal waar die toe in staat is. Bij een game-pc ligt de nadruk primair op de videokaart, maar een slechte processor kan wel degelijk de prestaties nekken. De juiste balans zoeken is wat we hier gaan doen, want extra budget geven we veelal liever aan de videokaart uit dan aan de processor.

Instap

Voor een instap-game-pc kijken we direct naar de AMD Ryzen 5 2600. Zes cores met multi-threading (6 cores, 12 threads) is eigenlijk geen instapprocessor meer, maar met een prijs van 170 euro is het een uitstekende koop. Een Intel Core i3-8100 zou eigenlijk genoeg zijn voor de doelstelling, maar deze is in prestaties met z’n vier cores en vier threads zo veel beperkter, dat we het die twee tientjes besparing niet waard vinden. Bijkomend voordeel: met de genoemde AMD-processor heb je ook meteen de prestaties in huis mocht je bijvoorbeeld Fornite willen streamen of af en toe een video renderen voor YouTube. Al raden we ons mid-range AMD-processoradvies aan als je fanatiek wilt gaan streamen.

AMD heeft met de Ryzen interessante processors voor zowel de isntap- als mid-range-game-pc.

Mid-range

Ook voor de mid-range-pc heeft Intel het lastig. De Intel Core i5-9600K zou perfect zijn, maar 300 euro voor een processor met zes cores en zes threads is wel gortig. De AMD Ryzen 7 2700X met acht cores en zestien threads is maar ietsjes duurder, en de Ryzen 7 2700 is goedkoper en kan handmatig worden opgevoerd naar hetzelfde niveau. Puur voor gaming is de Core i5 leuk, maar mocht je je pc iets breder willen inzetten, dan zouden we toch serieus naar de Ryzen 7-serie kijken.

High-end

In het high-end-segment heeft AMD het weer moeilijk. De Ryzen 7 2700X zou even goed staan in een high-end-game-pc, maar de echt ultieme gameprestaties liggen toch bij Intel. De Intel Core i7-9700K (8 core, 8 thread) is per core dermate snel dat dit voor de meeste games ideaal blijkt. Daarmee is het de ultieme pure game-processor. Doe je ook veel creatieve zaken met je computer, overweeg dan de Intel Core i9-9900K: de ultieme (doch prijzige) consumentenprocessor van dit moment.

Let wel op dat Intel de laatste tijd moeite heeft met het in toom houden van de prijzen: 200 euro meer betalen voor een i7-9700K boven een Ryzen 7 2700X gaat erg ver. Mocht dat nog het geval zijn wanneer jij je game-pc laat/gaat bouwen, kies dan gerust de AMD Ryzen 7 2700X, ook voor je high-end-game-pc.

Voor de absolute topprestaties kun je niet om Intel heen.

Ons advies

Instap: AMD Ryzen 5 2600

Mid-range: AMD Ryzen 7 2700(X), Intel Core i5-9600K

High-end: AMD Ryzen 7 2700X, Intel Core i7-9700K

Moederbord

Twee zaken zijn belangrijk in een moederbord: zorgen dat hij jouw processor aankan én dat hij wat aansluitingen betreft voldoet. Heb je bijvoorbeeld veel usb-apparaten, of speakers met een optische ingang, dan moet je wel zorgen dat je moederbord daar de aansluitingen voor heeft. Heb je geen netwerkkabel bij je computer, dan is een model met goede wifi handig. Omdat er te veel wensen zijn om te bespreken raden we aan bij twijfel navraag te doen.

Let er bij de keuze voor een moederbord vooral op of alle gewenste aansluitingen aanwezig zijn.

Instap

Bij de AMD Ryzen 5 2600 van de instap-game-pc pakken wij de Gigabyte Aorus B450 PRO (110 euro): een solide middenklasser met genoeg aansluitingen voor de meeste doeleinden. Wil je wifi, dan is de iets duurdere en iets luxer ogende MSI B450 Gaming Pro Carbon AC (140 euro) een goede keuze.

De Gigabyte Aorus B450 PRO is een solide middenklasser met genoeg aansluitingen.

Mid-range

Ga je voor de AMD Ryzen 7 2700X in een mid-range- of zelfs high-end-systeem dan adviseren we een iets steviger moederbord. De ASUS Prime X470-PRO (175 euro) of de lastig verkrijgbare MSI X470 Gaming Pro Carbon (indien te vinden voor 180 euro) zijn dan uitstekende complete opties. Die hebben o.a. uitstekende geluidskwaliteit en meer aansluitingen dan de meeste mensen kunnen gebruiken. Wil je wifi, dan scoort de Gigabyte Aorus X470 Gaming 5 WiFi (200 euro) hoge ogen.

De ASUS Prime X470-PRO is een priam moederbord o mmet de Ryzen 7 2700X te combineren.

High-end

Ga je voor de Intel Core i5-9600K of i7-9700K, dan heb je een Z390-moederbord nodig. Praktisch elk model rond de 200 euro voldoet. Positieve uitschieter is de Gigabyte Z390 Aorus Pro (200 euro), die met zijn uitzonderlijk sterke stroomvoorziening op dat prijspunt veel waarde biedt. Wil je veel verschillende RGB-onderdelen aan elkaar koppelen? Dan kijken we naar ASUS, want die heeft de RGB-sync-software verreweg het best voor elkaar.

De Gigabyte Gigabyte Z390 Aorus Pro biedt op zijn prijspunt veel waarde voor een high-end-game-pc.

Ons advies

Instap (AMD Ryzen 5): Gigabyte B450 PRO, MSI B450 Gaming Pro Carbon AC (WiFi)

Mid-range (AMD Ryzen 7): Asus Prime X470-Pro

Mid-range (Intel Core i5): Gigabyte Z390 Aorus Pro

High-end (AMD Ryzen 7): Asus Prime X470-Pro

High-end (Intel Core i7): Gigabyte Z390 Aorus Pro

Werkgeheugen

Van instap- tot en met high-end-game-pc’s is 16 GB geheugen ideaal; games die meer nodig hebben wij nog niet ontdekt. Als je echt krap bij kas zit, kun je voor je instap-pc 8 GB geheugen gebruiken, maar die paar tientjes besparing is lastig aan te raden voor een allround-game-pc. AMD-processors profiteren in de regel van wat sneller geheugen (een 3200MHz-kit heeft de voorkeur). De Corsair Vengeance LPX CMK16GX4M2B3200C16 wordt door ons veel gebruikt en is zowel compatibel met Intel als AMD en ook scherp geprijsd.

Wil je liever wat meer bling? De Corsair Vengeance RGB PRO CMW16GX4M2C3200C16 werkt eveneens op Intel en AMD, en komt met een flinke berg RGB-verlichting en goede software. In geval van twijfel kan je altijd afgaan op de QVL: de lijst met de geheugenkits die door de moederbord-fabrikant zijn getest op compatibiliteit.

Geheugen is er ook met rgb-verlichting zoals deze Corsair Vengeance RGB PRO.

Ons advies

Alle drie: Corsair Vengeance LPX CMK16GX4M2B3200C16, Corsair Vengeance RGB PRO (RGB)

Opslag

Eigenlijk mag een ssd in een pc anno 2019 niet ontbreken. Je games draaien er niet sneller door, maar je hele pc voelt lekker vlot aan en games starten wel degelijk vlotter. Wil je echt op de centen letten, dan is een harde schijf van 1 TB zoals de WD Blue 1TB voor zo’n vier tientjes prima. Je games draaien dan even goed, maar de pc voelt wel trager en zal meer geluid maken.

Wij zouden dus minimaal een 1TB-ssd kopen (ca. 150 euro). Dan start je game-pc vlot op, voelt hij bij dagelijks gebruik ook lekker snel en starten je games eveneens razendsnel op. En met 1 TB heb je genoeg ruimte voor Windows, een forse fotocollectie en een dozijn AAA-games: perfect voor zowel instap-, mid-range- als high-end-game-pc’s. Wil je als high-end-koper niet te krap zitten? Koop dan twee 1TB-ssd’s, dat kost je in de regel een stuk minder dan één ssd van 2 TB.

Kies alleen een traditionele harde schijf als je veel opslag voor weinig geld wilt hebben.

Ons advies

Instap: Crucial MX 500 1 TB (budget-alternatief: WD Blue 1 TB HDD)

Mid-range: Samsung 860 EVO 1 TB

High-end: Samsung 860 EVO 1 TB (2x)

Voeding

Een slechte voeding is funest voor de levensduur van alle onderdelen in je computer, dus raden we altijd aan om een echte A-kwaliteit voeding aan te schaffen. Maar hoe bepaal je wat een goede voeding is? Helaas is daar geen eenzijdig antwoord op, maar staar je in elk geval niet blind op het maximale vermogen, dat zegt niets over de kwaliteit.

Instap

Voor onze instap-game-pc gaan we voor de Cooler Master MWE Bronze 450, een recent uitgebracht model dat een redelijke kwaliteit biedt voor een lagere prijs dan de meeste directe concurrenten. Hij is ook redelijk zuinig en 450 watt is ruim genoeg voor de combinatie van Ryzen 5 en Radeon RX 570.

Mid-range

Voor ons mid-range-model gaan we iets hoger zitten: de Corsair RM550x en de Seasonic Focus Plus Gold 550 bouwen op iets betere componenten, zijn wat zuiniger, en komen met een veel langere garantie: respectievelijk 10 en 12 jaar.

High-end

Voor ons high-end-systeem houden we dezelfde modellen aan als voor mid-range. Ga je echter voor een AMD Radeon Vega 64 of een Nvidia GeForce GTX 1080 Ti, RTX 2080 of RTX 2080 Ti? Dan zouden wij de 650watt-varianten pakken voor wat extra ruimte voor wat overklokken of veel extra componenten. Ga je extreem overklokken met een high-end-cpu en RTX 2080 Ti? Maak er dan een 750watt-variant van.

Duurdere voedingen hebben modulaire kabels zodat je alleen hoeft aan te sluiten wat je nodig hebt.

Ons advies

Instap: Cooler Master MWE Bronze 450

Mid-range: Corsair RM550x (2018), Seasonic Focus Plus Gold 550

High-end: Corsair RM650x (2018), Seasonic Focus Plus Gold 650

Behuizing

Over smaak valt niet te twisten, al vinden we de écht goedkope cases niet interessant meer. Deels te danken aan de stand van de dollar, deels aan het feit dat er tussen 60 en 80 euro echt uitstekende cases op de markt te vinden zijn.

Instap

Met 59 euro is de Phanteks P300 (verkrijgbaar in drie kleuren) onze budgetklapper: compact, chic, voorzien van glas en prettig te bouwen. Als je per sé nog een tientje moet besparen is de Cooler Master MasterBox Lite 5 te overwegen.

De Phanteks P3 is ondanks de relatief lage prijs chic afgewerkt.

Mid-range

De middenklasse wordt gedomineerd door de circa 75 euro kostende NZXT H500. Die is net wat netter afgewerkt, koelt wat beter en komt met een extra ventilator. Eigenlijk kunnen we stellen dat dit ook een prima basis vormt voor een high-end-game-pc, stop extra budget liever in de videokaart. Wil je liever een behuizing waar je niet in kunt kijken? Dan is de Fractal Design Meshify C (80 euro) onze favoriet.

De NZXT H500 is een prima basis voor een mid-range-game-pc.

High-end

Ga je voor een echte high-end en wil je toch wat luxers? Rond de 130 euro vinden we de extreem indrukwekkende NZXT H700. Flink zwaardere kwaliteit, vier ventilatoren en eveneens leverbaar in meerdere kleuren. Mag het nog duurder? Spiek dan eens naar de Cooler Master SL600M. Uitstekende koeling, prachtige aluminium afwerking, ingebouwde fan controller en de usb-poorten lichten op als je hand in de buurt komt. Prijzig, maar wel wat bijzonders.

De Cooler Master SL600M is prachtige behuizing.

Ons advies

Instap: Cooler Master MasterBox Lite 5, Phanteks Eclipse P300

Mid-range: NZXT H500, Fractal Design Meshify C

High-end: NZXT H700, Cooler Master SL600M

Koeling

Een stevige processor profiteert al snel van een apart aan te schaffen processorkoeler. Die houdt je systeem koeler, stiller en geeft je ruimte om te overklokken. Zit je echt krap? Houd dan de meegeleverde koeler van je AMD Ryzen 5 2600 aan. Die voldoet en je gameprestaties leiden er niet onder. Heb je een beetje budget over? Pak dan een Gelid Phantom Black of een Cooler Master Hyper 212 Black Edition. Krachtiger, met ca. drie tientjes niet duur en ze zien er nog strak uit ook.

Een Cooler master Hyper 212 Black Edition is een goed alternatief voor de standaardkoeler.

Mid-range en high-end

Voor zowel onze mid-range- als high-end-game-pc’s is de Scythe Mugen 5 PCGH al tijden ongeslagen, vooral wat prijs-prestatieverhouding betreft: voor ca. 50 euro kan hij een dikke Ryzen 7 of Intel Core i5 en i7 in stilte koelen. Waterkoeling is zeker een leuk alternatief, de NZXT Kraken X62 oogt prachtig en koelt nog beter. De Corsair H-series RGB Platinum vormen een mooi alternatief en de Cooler Master ML240R laat zien dat RGB-waterkoeling ook betaalbaar (doch wat luider) kan zijn. Die investering is puur voor een luxere uitstraling.

De Corsair Hydro H100i RGB Platinum is een waterkoeling met RGB-verlichting.

Ons advies

Instap: Stock-cooler AMD, Gelid Phantom Black, Cooler Master Hyper 212 Black Edition

Mid-range: Scythe Mugen 5 PCGH

High-end: Scythe Mugen 5 PCGH, NZXT Kraken Series, Corsair RGB Platinum series

Monitoren

Welke game-pc je ook koopt, uiteindelijk bepaalt de laatste schakel in grote mate jouw ervaring: de monitor. Het loont dan ook om game-pc en monitor op elkaar af te stemmen.

G-Sync of FreeSync?

G-Sync en FreeSync zijn respectievelijk Nvidia’s en AMD’s technologieën om de verversingssnelheid van je scherm niet vast in te stellen, maar het scherm te laten verversen wanneer het volgende frame van het spel gegenereerd is. Dit zorgt voor een soepelere weergave, vooral op het moment dat jouw game-pc wat moeite begint te krijgen. Denk dan aan 40-55 fps in games. Het loont om een FreeSync-scherm te kiezen bij je AMD videokaart, of een G-Sync-scherm bij je Nvidia-videokaart, al is de meerprijs voor G-Sync soms een struikelblok.

Instap

Voor onze instap-game-pc is de Iiyama G-Master G2530HSU een uitstekende budget-keuze. Voor nog geen 140 euro hebben we daar een gebalanceerd scherm dat net even wat sneller is dan de rest in zijn prijsklasse (75 Hz in plaats van 60 Hz) en FreeSync biedt.

De Iiyama G-Master G2530HSU is een uitstekende budgetkeuze.

Mid-range

Het grootste probleem van die Iiyama is dat nog snellere gamemonitoren vandaag de dag veel goedkoper zijn geworden. Een AOC C24G1 met 144 Hz is al voor 169 euro te koop. Dat is een vlot game-scherm plus een capabele allrounder voor een te aantrekkelijke prijs om te laten liggen. We noemen deze als aanrader voor een mid-range-pc, maar mocht je 30 euro overhouden na aanschaf van je instap-game-pc is deze upgrade wel de moeite waard.

De AOC C24G1 is zowel een vlot game-scherm als een capabele allrounder.

High-end

Met het high-end-systeem kun je twee kanten op: iets groter en 1440p, of juist extra breed. Wil je één maatje groter, een hogere resolutie (WQHD), snel, degelijk en goedkoop? Dan is de AOC AG271QX voor zo’n 400 euro uitstekend. Je mist dan de G-Sync voor je high-end-gpu van Nvidia, maar daar is de prijs ook naar. De iets betere, nog snellere ASUS ROG Swift PG278QR van 165 Hz heeft wel G-Sync, maar is met 600 euro ook een stuk duurder. Liever adviseren wij dan de nog iets luxere ASUS ROG Swift PG279Q: degelijk, snel en voorzien van G-Sync. En die is met een goed ips-paneel aan de basis ook goed bruikbaar voor creatieve taken zoals foto- of videobewerking: een prachtig luxepaard.

Liever de breedte in? Dat snappen we, want de game-ervaring op een ultrawide-monitor van 34 of 35 inch is fantastisch. Daarvoor zul je wel een spaarpotje nodig hebben, want een gaming-ultrawide is niet goedkoop en bij voorkeur heb je minimaal een GeForce RTX 2080 als videokaart. Met 649 euro is de BenQ EX3501R, een va-scherm van 35 inch met 100 Hz, een uitstekende en nog relatief betaalbare optie. De ca. 850 euro kostende AOC AG352UGC6 met zijn 120 Hz en G-Sync-paneel won recent onze ultrawide-monitorentest en is ons advies als je een luxe ultrawide zoekt voor het gamen op je high-end-game-pc.

De ASUS ROG Swift PG279Q is een snel scherm met G-Sync en een uitstekend ips-paneel.

Ons advies

Instap: Iiyama G-Master G2530HSU

Mid-range: AOC C24G1

High-end (27 inch 1440p): AOC AG271QX, ASUS ROG Swift PG279Q

High-end (35 inch ultrawide): BenQ 3501R, AOC 352UGC6

Conclusie

Het is belangrijk te onthouden dat de adviezen wat betreft instap, mid-range, en high-end geen harde regels zijn. Je kunt normaliter prima mixen en matchen, afhankelijk van je eigen wensen. Wil je je games ook streamen of opnemen? Pak dan een wat zwaardere processor en wat extra opslag. Mag jouw game-pc iets duurder zijn dan de mid-range-optie, maar is de hele high-end-lijst je te gortig? Combineer dan gerust zaken van beide. Let alleen op dat je geen Intel-moederborden met AMD-processors gaat combineren of omgekeerd, dan heb je een heel slecht weekend voor de boeg.

We hebben in de tabel op basis van de drie grote lijnen een vijftal kant en klare adviezen voor je neergezet: de low-budgetinstapper, de gebalanceerde instapper, de volbloed middenklasser, de chique alleskunner en de echte game-patserbak. Lijsten waarmee je direct aan de slag kunt. En als je toch nog twijfelt of liever niet zelf met de schroevendraaier aan de slag gaat: je kunt er ook zo mee naar jouw favoriete computershop.

Klik op de tabel voor een grotere versie.

0 Reactie(s) op: Zo stel je een gaming-pc samen

  • Om te reageren moet je ingelogd zijn. Nog geen account? Registreer je dan en praat mee!
  • Er zijn nog geen reacties op dit artikel.

Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
met onze voorwaarden voor reacties.